Scaphism (Skafizm), Antik Perslerle ilişkilendirilen, antik kaynaklarda anlatılan son derece ağır bir işkence ve infaz yöntemidir. Ancak önemli bir tarihsel ayrıntı olarak, yönteme ilişkin ayrıntılı anlatımız olayların yaşandığı varsayılan dönemden yüzyıllar sonra yazılmış kaynaklara dayanır. Bu yüzden internette sıkça anlatıldığı biçimiyle kesin olarak uygulanmış bir Pers cezası olduğunu söylemek tarihsel açıdan fazla iddialıdır.
Terim, Yunanca skáphē (tekne/oyuk kap) sözcüğüyle ilişkilidir. En ayrıntılı anlatı, MS 1–2. yüzyıllarda yaşamış Plutarch’ın Artaxerxes’in Hayatı adlı eserinde bulunur. Plutarch, MÖ 5. yüzyılda Pers kralı II. Artakserkses döneminde Mithridates adlı bir askerin bu yöntemle cezalandırıldığını aktarır. Rivayete göre Mithridates, kralın kardeşi Genç Kyros’un ölümündeki kendi rolüyle övünerek kralı öfkelendirmişti.
Plutarch’ın anlatısında mahkum iki tekne ya da benzeri oyuk yapı arasına yerleştirilir ve yalnızca başı ile uzuvları dışarıda bırakılır. Ardından bal ve süt kullanılarak böceklerin bölgeye çekilmesi sağlanır. Anlatının amacı, ölümün hemen gerçekleşmediği, mahkumun günler boyunca giderek kötüleşen koşullara maruz kaldığı son derece ürkütücü bir cezayı tasvir etmektir. Plutarch, Mithridates’in 17 gün sonra öldüğünü dahi söyler. Fakat bu ayrıntıların bağımsız çağdaş Pers belgeleriyle doğrulanamadığını özellikle akılda tutmak gerekir.
Scaphism'in bugün bu kadar ünlü olmasının nedenlerinden biri de budur. Hikaye, Antik Perslerin olağanüstü zalim olduğu fikrinin çarpıcı örneklerinden biri haline gelmiştir. Oysa elimizdeki anlatılar büyük ölçüde Yunan-Roma edebi geleneğinden gelir ve bu kaynakların Persleri betimlerken siyasi, kültürel ve dramatik önyargılar taşıyabileceği tarihçiler tarafından hesaba katılır. Dolayısıyla Scaphism için en doğru ifade, antik kaynaklarda Perslere atfedilen bir infaz yöntemi demektir, ayrıntılarının tarihsel gerçekliğini kesinleşmiş kabul etmek doğru olmaz.
