Ghost of Tsushima, klasik bir samuray oyunu olmayı baştan reddeden, aksiyonu bir amaç değil sonuç olarak konumlandıran ve oyuncuyu sürekli şu soruyla baş başa bırakan nadir yapımlardan biridir. Onur dediğin şey, değişmez bir ilke mi, yoksa hayatta kalmak için eğilip bükülen bir anlatı mı?
Ghost of Tsushima’nın asıl meselesi savaşmak değil, dönüşmek; Jin Sakai’nin yolculuğu bir düşmanı yenme hikayesinden çok, bir kimliğin çözülmesi ve yeniden kurulması süreci olarak ilerlerken, oyun seni iyi samuray olmaya değil, doğru olduğuna inandığın şeyi yapmanın bedelini taşımaya zorlar ve bu da onu sıradan bir açık dünya deneyiminin çok ötesine taşır.
Tsushima Adası’nın doğası burada arka plan değil, aktif bir anlatıcıdır; rüzgarın yön göstermesi, yapay işaretlerin olmaması, haritanın oyuncuya dayatılmaması, oyunu sürekli bakmaya ve hissetmeye zorlar ve bu tercih, modern oyunların alıştığımız gürültüsüne karşı bilinçli bir sessizlik manifestosu gibidir.
Oynanış tarafında kılıç dövüşlerinin netliği ve duruş sisteminin sadeliği, her çatışmayı refleks şovundan çok odak ve denge sınavına çevirirken, gizlilik mekanikleri kahramanca değil, ahlaki olarak tartışmalı bir alan açar. Çünkü Ghost olmak güçlüdür ama bedelsiz değildir ve oyun bunu sana sürekli hissettirir.
Anlatı dili bağırmaz, öğretmez, açıklamaz; birçok sahnede oyun susar, kamera doğaya döner, karakter konuşmaz ve bu boşluklarda oyuncu ister istemez kendi değerleriyle yüzleşir ki Ghost of Tsushima’yı kalıcı yapan şey tam olarak budur; oyuncunun zihninde devam eden bir oyundur. Ghost of Tsushima, zaferi ödül olarak sunmayan, kaybı ise öğretmen yapan; samuraylığı bir güç fantezisi değil, etik bir kırılma noktası olarak anlatan modern bir klasiktir.
Ghost of Yōtei, daha ilk duyurulduğu andan itibaren yalnızca yeni bir oyun değil, PlayStation’ın Ghost of Tsushima ile kurduğu estetik–felsefi damarın bilinçli bir devamı olarak okunmayı hak eden, atmosferiyle konuşan, sessizliğiyle hikaye anlatan ve oyuncuyu aksiyonun merkezine değil, yalnızlığın ve anlam arayışının içine yerleştiren bir deneyim vaadi sunuyor.
Ghost of Yōtei’nin asıl gücü mekanik yenilikten çok, ruh hali inşasında yatıyor; karla örtülü Hokkaidō manzaraları, Yōtei Dağı’nın neredeyse tanrısal bir arka plan gibi oyuna sürekli eşlik etmesi ve doğanın yalnızca dekor değil, oyuncunun kararlarını yankılayan bir karakter gibi konumlanması, bu oyunu klasik samuray temalı aksiyon kalıbının dışına taşıyor.
Oynanış tarafında daha ağır, daha bilinçli ve cezalandırıcı bir tempo hissi öne çıkarken, her çatışmanın bir refleks testi değil, etik ve zihinsel bir duraklama anı gibi sunulması, Ghost of Yōtei’yi hızla tüketilen bir oyun olmaktan çıkarıp sindirerek ilerlenen bir yolculuğa dönüştürüyor; burada kılıç sallamak kadar beklemek, saldırmak kadar geri çekilmek ve bazen hiçbir şey yapmamak bile anlamlıdır.
Anlatı dili açısından bakıldığında ise oyun, kelimelere yaslanmak yerine boşlukları, suskunluğu ve çevresel hikaye anlatımını tercih ediyor ve fazlalıksız derinlik çizgisiyle birebir örtüşüyor; karakterin geçmişi bağırarak anlatılmıyor, oyuncuya sezdiriliyor ve bu da hikayeyi izlenen değil, keşfedilen bir şeye dönüştürüyor. Ghost of Yōtei, kazanmakla değil anlamakla ilerleyen, harita temizlemekten çok iç harita kuran, aksiyondan ziyade atmosferle hatırlanan bir PlayStation deneyimidir.
Ghost of Tsushima ve Ghost of Yōtei - Aynı Ruhun İki Ayrı Yürüyüşü
PlayStation’ın “Ghost” çizgisi, yüzeyde samuray anlatısı gibi görünse de aslında iki oyunda da oyuncuya kılıçtan önce etik bir yük, zaferden önce bir bedel, hızdan önce bir duraklama sunan bir anlatı dili kurar; ancak Ghost of Tsushima ile Ghost of Yōtei bu ortak damarı iki farklı yönden besler ve kıymetli olan fark tam da burada başlar.
Ghost of Tsushima, Jin Sakai’nin dönüşümünü merkeze alırken onuru sabit bir erdem olarak değil, koşullarla sınanan kırılgan bir anlatı olarak ele alır; ada istilayla boğuşurken samuray kodu yavaş yavaş işlevini yitirir ve oyun, oyuncuyu doğru olanı değil, hayatta kalmak için neyi feda edebileceğini seçmeye zorlar, bu yüzden her gizli saldırı sadece mekanik bir hamle değil, ahlaki bir sapmadır.
Tsushima’nın doğası rehberdir; rüzgar yol gösterir, kuşlar çağırır, çiçekler dikkat dağıtır ve oyun, haritayı bile sesini yükseltmeden anlatır, böylece oyuncu sürekli ekrana değil çevreye bakmayı öğrenir, bu da modern açık dünya anlayışına karşı bilinçli bir estetik itirazdır.
Ghost of Yōtei ise daha ilk andan itibaren çatışmayı değil yalnızlığı merkeze alır; karla örtülü Hokkaidō coğrafyası, Yōtei Dağı’nın neredeyse tanrısal bir ağırlıkla her sahnede var olması ve anlatının kelimelerden çok boşluklarla ilerlemesi, bu oyunu Tsushima’daki etik kırılmadan alıp içsel bir arınma sürecine taşır.
Burada Ghost olmak bir zorunluluk değil, neredeyse bir iç disiplin halidir; çatışmalar daha seyrek ama daha ağırdır, beklemek saldırmak kadar anlamlıdır ve oyun, oyuncuya sürekli şunu hissettirir: bazen ilerlemek için hamle yapmak değil, durmak gerekir.
Her iki oyunda da doğa dekor değil anlatıcıdır, sessizlik bilinçli bir tercihtir ve kahramanlık yüceltilmez; ancak Tsushima toplumsal bir çöküşün içindeki bireyi, Yōtei ise bireyin kendi içindeki gürültüyü anlatır, biri onurun nasıl bozulduğunu sorarken diğeri, onurdan sonra geriye ne kaldığını fısıldar.
Ghost of Tsushima etik bir kırılma hikayesi, Ghost of Yōtei ise sessizlikle iyileşme denemesidir; ilki seni seçmeye zorlar, ikincisi seçmeden önce düşünmeye, ilki kılıcı eline verir, ikincisi elini kılıcın kabzasında bir süre daha tutar. Ghost of Tsushima, onurun ne zaman kaybedildiğini sorar; Ghost of Yōtei ise kayıptan sonra insanın kendisiyle nasıl baş başa kaldığını gösterir ve bu iki oyun birlikte okunduğunda, PlayStation’ın belki de en sessiz ama en derin anlatılarından biri ortaya çıkar.
