İnsan ilişkilerinin en karmaşık ve en az fark edilen manipülasyon biçimlerinden biri, doğrudan saldırmak yerine karşı tarafı sinirlendirerek iğneleyerek ve alaycı bir üslupla zihinsel dengesini bozmayı hedefleyen bu tekniktir çünkü burada amaç bağırmak ya da açıkça hükmetmek değil karşı tarafın duygusal tepkisini tetikleyip ardından o tepkiyi değersizleştirerek üstünlük kurmaktır ve bu yöntem çoğu zaman o kadar ince uygulanır ki, manipülasyona maruz kalan kişi kendisini savunurken bile suçlu hissetmeye başlar. Bu tür manipülasyonda kullanılan en güçlü silah cümlelerin içine gizlenmiş küçümseme kırıntılarıdır örneğin bir insanın zaafını, hassas olduğu bir konuyu ya da geçmişte yaşadığı bir hatayı kalabalık içinde şaka kılıfıyla gündeme getirmek, o kişiyi hem küçük düşürür hem de tepki verdiği anda Ne var bunda, takılmaya da mı gelmiyorsun diyerek onu aşırı duyarlı göstermek için zemin hazırlar ve böylece manipülatör hem saldırganlığını gizler hem de mağdur rolünü oynayarak sahnenin kontrolünü elinde tutar.
Bu teknik derin bir psikolojik hesap içerir çünkü manipülatör bilir ki insan zihni sosyal ortamda onaylanma ihtiyacı taşır ve dışlanma korkusu çoğu zaman haksızlığa uğrama duygusundan daha güçlüdür, bu nedenle kişi kendisini savunmak yerine ortamın huzurunu bozan taraf olmamak için susmayı seçer, sustukça da içten içe öfke biriktirir ve zamanla kendi tepkilerini sorgulamaya başlar. Acaba gerçekten ben mi abartıyorum düşüncesi zihninde dolaşırken özgüveni sessizce aşınır. Alaycı manipülasyonun en tehlikeli tarafı, doğrudan kanıtlanabilir bir saldırı içermemesidir çünkü ortada hakaret gibi net bir kelime yoktur, açık bir tehdit yoktur, yalnızca tonlama, mimik, göz devirmeler ve yarım bırakılmış cümleler vardır ve bu belirsizlik, mağdurun yaşadığı rahatsızlığı ifade etmesini zorlaştırır, zira karşı taraf her zaman geri çekilme alanına sahiptir ve. Ben öyle demek istemedim cümlesiyle sorumluluğu ustaca üzerinden atabilir.
Bu yöntem özellikle güç ilişkilerinin olduğu ortamlarda daha sık görülür iş yerinde üst konumda olan birinin astına sürekli olarak imalı espriler yapması, ilişkilerde partnerlerden birinin diğerini arkadaş ortamında küçük düşüren göndermelerle sinirlendirmesi ya da aile içinde bir bireyin diğerini sürekli hafif alayla eleştirmesi gibi durumlarda manipülasyon açıkça görünmez fakat etkisi derin olur, çünkü burada verilen mesaj nettir Seni ciddiye almıyorum ve sen bunu tolere etmek zorundasın. Zamanla bu tür manipülasyona maruz kalan kişi iki uç arasında sıkışır ya tepki verip aşırı hassas yaftasını kabul edecektir ya da susup kendi sınırlarının ihlal edilmesine izin verecektir ve her iki durumda da kontrol manipülatörün elinde kalır, çünkü oyun onun kurduğu zeminde oynanmaktadır ve asıl hedef, karşı tarafın duygusal merkezini istikrarsız hale getirerek psikolojik üstünlük sağlamaktır.
Bu tekniğin anlaşılmasının zor olmasının nedeni de tam olarak buradadır manipülasyon sert değil, yumuşak görünür düşmanlık açık değil, ironik bir tebessümün arkasındadır saldırı bağırarak değil, kahkaha eşliğinde yapılır ve insan zihni gülüşle gelen tehdidi tehdit olarak algılamakta zorlanır, bu yüzden de manipülatör çoğu zaman fark edilmeden, görünmez bir ip gibi karşı tarafın ruh halini çekip bırakır. Oysa sağlıklı iletişimde mizah incitmez, eleştiri aşağılamaz ve sınırlar ihlal edilmez eğer bir şaka sürekli olarak aynı kişiyi hedef alıyor, aynı konuyu kaşıyor ve karşı tarafı savunmaya zorluyorsa, orada masum bir espriden değil, bilinçli ya da bilinçsiz bir güç stratejisinden söz etmek gerekir ve bu stratejinin panzehiri kişinin kendi duygusal tepkisini küçümsememesi, rahatsızlık duyduğunda bunu net ve sakin bir dille ifade etmesi ve karşı tarafın sorumluluğu üzerinden atmasına izin vermemesidir.
Çünkü manipülasyonun en güçlü olduğu an, mağdurun kendi algısına güvenmediği andır fakat insan kendi iç sesine kulak verdiğinde ve bu bana iyi gelmiyor diyebildiğinde, alaycı maskenin altındaki kontrol arzusu görünür hale gelir ve oyun, sessizce çözülmeye başlar.
Şimdi 10 dakika düşünün bakalım bunu size kim yada kimler devamlı yapıyor...
