Bitkisel hayatta bilinç, gündelik anlamda düşündüğümüz gibi aktif bir süreç yürütmez. Kişi çevreyle anlamlı bir ilişki kuramaz, tepki veriyor gibi görünen davranışlar ise bilinçli seçimlerden değil, reflekslerden kaynaklanır. Bu durumda uyanıklık ile farkındalık birbirinden ayrılmıştır ve dışarıdan bakıldığında yaşam sürüyor gibi görünse de deneyimleyen bir öznenin varlığına dair güvenilir bir gösterge yoktur.
Nörolojik açıdan bakıldığında bitkisel hayat, beyin sapının çalışmaya devam ettiği fakat bilinçle ilişkilendirilen kortikal ağların işlevsel bütünlüğünü kaybettiği bir tablodur. Solunum, kalp atımı ve uyku-uyanıklık döngüsü korunur ancak algıların anlamlı bir deneyime dönüşmesi mümkün olmaz. Bu nedenle göz açma, esneme ya da ani hareketler bilinç belirtisi sayılmaz, çünkü bunlar istemli değil otomatik tepkilerdir.
Bitkisel hayat, hem hasta hem de yakınları için son derece zorlayıcı ve karmaşık bir süreçtir. Uzun süreli hareketsizlik kas erimesi, bası yaraları, enfeksiyonlar ve solunum problemleri riskini artırırken, beslenme genellikle sonda yoluyla sağlanır ve sürekli tıbbi bakım gerektirir. Bu durum, sağlık sistemleri üzerinde ciddi bir yük oluşturur ve tedavi süreci çoğu zaman iyileştirmeden çok komplikasyonları önlemeye odaklanır.
Bu nedenle bitkisel hayat, yalnızca bir bilinç durumu değil, aynı zamanda uzun vadeli bakım, etik kararlar ve yaşam kalitesi tartışmalarını beraberinde getiren ciddi bir sağlık sorunudur. Tıbbi olarak yaşam devam ederken, kişinin bağımsızlık, farkındalık ve etkileşim kapasitesi büyük ölçüde kaybolmuş durumdadır.
