Son yıllarda nörobilim alanında yapılan çalışmalar, yaşlanmanın yalnızca pasif bir hücresel yıpranma süreci olmadığını, aksine belirli moleküler mekanizmalar üzerinden yönlendirilebilen ve hatta kısmen geri çevrilebilen dinamik bir biyolojik süreç olabileceğini göstermeye başlamışken Singapur’daki araştırma ekiplerinin DMTF1 adlı protein üzerine yürüttüğü incelemeler bu yaklaşımı güçlendiren önemli veriler sunmuş ve özellikle yaşla birlikte üretkenliği azalan sinir kök hücrelerinin yeniden aktive edilebileceğine dair dikkat çekici bulgular ortaya koymuştur. DMTF1 proteini hücre çekirdeğinde genlerin hangi yoğunlukta çalışacağını belirleyen düzenleyici bir molekül olarak görev yapmakta ve özellikle hücre döngüsünü kontrol eden genetik yollar üzerinde etkili olarak sinir kök hücrelerinin çoğalma kapasitesini yönlendirmektedir; yaşlanma sürecinde bu proteinin doğal seviyelerinin azalması, beynin yeni nöron üretme potansiyelinin düşmesine katkıda bulunurken, deneysel koşullarda DMTF1 düzeyinin artırılması sinir kök hücrelerinin yeniden bölünmesini ve yeni nöronlara dönüşmesini teşvik eden bir etki yaratmıştır.
Beynin özellikle hafıza ve öğrenme süreçlerinde kritik rol oynayan hipokampus bölgesinde sınırlı da olsa yetişkinlik döneminde nöron üretiminin devam ettiği bilinmektedir ve DMTF1’in bu süreci desteklediğine dair elde edilen bulgular, yaşlanmaya bağlı bilişsel gerilemenin moleküler düzeyde modüle edilebileceğini düşündürmektedir çünkü burada söz konusu olan yalnızca hücreleri korumak değil, üretim kapasitesini yeniden canlandırmak ve nöral ağların işlevselliğini artırmaktır. Laboratuvar ortamında yürütülen deneylerde, yaşlı hücre modellerinde DMTF1 seviyesinin yükseltilmesiyle birlikte sinir kök hücrelerinin çoğalma oranında artış gözlemlenmiş ve bu hücrelerin yeni nöronlara farklılaşarak mevcut sinir ağlarına entegre olabildiği tespit edilmiştir bu durum, teorik olarak hafıza süreçlerinin desteklenmesi ve öğrenme kapasitesinin korunması açısından umut verici bir tablo ortaya koymaktadır.
Bununla birlikte bilimsel ihtiyat gereği, hücresel yenilenme süreçlerinin karmaşık ve hassas dengeler üzerine kurulu olduğu unutulmamalıdır çünkü hücre çoğalmasını artıran moleküler yolların kontrolsüz biçimde aktive edilmesi istenmeyen sonuçlara yol açabileceğinden, DMTF1’in terapötik potansiyelinin klinik uygulamalara aktarılmadan önce kapsamlı güvenlik ve etkinlik testlerinden geçirilmesi gerekmektedir. Yine de bu çalışma, beynin esnekliği ve yenilenme kapasitesi konusundaki anlayışımızı derinleştirmekte ve yaşlanmanın mutlak bir gerileme değil, belirli biyokimyasal müdahalelerle yeniden şekillendirilebilecek bir süreç olabileceğine dair güçlü bir perspektif sunmaktadır eğer ilerleyen yıllarda DMTF1 temelli tedavi yaklaşımları güvenli ve etkili biçimde geliştirilebilirse, hafıza kaybı, bilişsel yavaşlama ve nörodejeneratif hastalıklarla mücadelede yeni bir dönemin kapıları aralanabilir ve insan ömrünün yalnızca süresi değil, zihinsel kalitesi de anlamlı biçimde iyileştirilebilir.
Kaynak: www.sciencedaily.com
