Sonuca Daha Az Bağlandığınızda Davranışlarınız Neden Değişir?
Bir şeyi çok istediğinizde zihninizin bütün dikkati o sonuca kilitlenebilir birinin sizi sevmesini, bir görüşmenin iyi geçmesini, yaptığınız işin beğenilmesini ya da mutlaka başarılı olmayı istediğinizde artık yalnızca elinizden geleni yapmakla kalmaz, sürekli sonucu kontrol etmeye, karşı tarafın davranışlarını yorumlamaya ve henüz gerçekleşmemiş ihtimalleri zihninizde tekrar tekrar yaşamaya başlayabilirsiniz. İlginç olan ise bazen tam tersinin gerçekleşmesidir. Sonuca olan bağımlılığınız azaldığında davranışlarınız daha doğal, kararlarınız daha sakin ve iletişiminiz daha güçlü hale gelebilir. Buradaki umurumda değil ifadesi gerçek anlamda hiçbir şeyi önemsememek değildir daha çok Bunu istiyorum ama gerçekleşmesi benim değerimi belirlemiyor diyebilmektir. Psikolojide bunu tek başına açıklayan resmi bir umurumda değil paradoksu bulunmaz ancak performans kaygısı, psikolojik esneklik, öz belirleme, aşırı düşünme ve sonuç odaklılık gibi farklı psikolojik süreçler bu durumu anlamamıza yardımcı olabilir.
Örneğin çok önemli gördüğünüz bir iş görüşmesine girdiğinizi düşünün. Bu işi mutlaka almalıyım düşüncesi güçlendikçe her kelimenizi kontrol etmeye, yanlış bir şey söylemekten korkmaya ve karşınızdaki kişinin en küçük yüz hareketini bile değerlendirmeye başlayabilirsiniz bunun sonucunda normalde rahatça anlatabileceğiniz şeyleri anlatmak zorlaşabilir. Fakat aynı görüşmeye Elimden geleni yapacağım, olmazsa başka bir yol bulurum düşüncesiyle girdiğinizde sonuç hala önemlidir, ancak üzerinizdeki psikolojik ağırlığı azaldığı için daha doğal davranabilirsiniz. Benzer bir durum insan ilişkilerinde de görülebilir. Birinin ilgisini kaybetmekten aşırı derecede korkan kişi mesajların süresini hesaplamaya, her sessizliği olumsuz yorumlamaya, sürekli güvence aramaya veya karşı tarafın davranışlarını kontrol etmeye başlayabilir böylece aslında korumaya çalıştığı ilişkinin içinde giderek daha gergin bir iletişim yaratabilir. Sonuca olan aşırı bağlılık azaldığında ise kişi karşısındaki insanın her hareketini kendi değeriyle ilişkilendirmeyi bırakabilir ve ilişkiyi kontrol edilmesi gereken bir sonuçtan çok karşılıklı gelişen bir süreç olarak görmeye başlayabilir.
İşin paradoksal görünen kısmı tam burada ortaya çıkar. Bir sonucu daha az zorlamaya başladığınızda bazen o sonuca ulaşmanıza yardımcı olacak davranışları daha rahat sergilersiniz. Çünkü artık bütün enerjinizi Acaba olacak mı sorusuna harcamak yerine gerçekten kontrol edebildiğiniz noktaya, yani kendi davranışınıza yöneltirsiniz. Ancak bu düşünceyi Birini elde etmek istiyorsanız ilgilenmiyormuş gibi davranın şeklinde yorumlamak önemli bir hata olur. Gerçek psikolojik mesafe ile stratejik ilgisizlik aynı şey değildir birincisinde kişi sonucu kontrol etme ihtiyacını azaltırken, ikincisinde karşı tarafın davranışını değiştirmek amacıyla bilinçli bir oyun kurulabilir. Dışarıdan benzer görünseler bile psikolojik olarak oldukça farklı süreçlerdir.
Sonuca daha az bağlanmanın güçlü taraflarından biri de reddedilmenin anlamını değiştirmesidir. Bir insan bütün öz değerini tek bir ilişkinin başarının veya başkasının onayının üzerine kurduğunda olumsuz sonuç yalnızca bir başarısızlık olarak değil, kişinin kendisi hakkında verilmiş bir hüküm gibi hissedilebilir. Oysa Bunu gerçekten istiyorum ama olmazsa hayatım burada bitmiyor diyebilmek, başarısızlığı kişiliğin tamamından ayırarak insanın yeniden hareket edebilmesini kolaylaştırabilir. Bu yüzden sağlıklı umurumda değil hali aslında umursamazlık değil, sonuçla aranıza koyduğunuz psikolojik mesafedir. Hedefiniz vardır ama hedefiniz sizi yönetmez birini seversiniz ama onun davranışlarını kontrol etmeye çalışmazsınız; başarılı olmak istersiniz ama başarısızlığın kimliğinizi tanımlamasına izin vermezsiniz. Belki de paradoksun en çarpıcı tarafı budur Bazen bir şeyi kaybetme korkusundan kurtulduğunuz anda onu elde etmek için daha doğru davranmaya başlarsınız çünkü artık sonucu zorlamıyor, kendi davranışınızı yönetiyorsunuzdur.
