Evreni Dev Bir Müzik Aleti Gibi Gören Gizemli Sistem
17, yüzyıl İngiltere’sinin en sıra dışı düşünürlerinden biri olan Robert Fludd, evreni birbirinden bağımsız yıldızların ve gezegenlerin oluşturduğu boş bir alan olarak değil, Tanrı’dan insana, gezegenlerden elementlere kadar her şeyin görünmez bağlarla birbirine bağlı olduğu devasa bir düzen olarak görüyordu. Hekim, filozof ve Hermetik düşünceyle yakından ilgilenen Fludd, özellikle 1617’den itibaren yayımladığı eserlerinde bu düşüncelerini olağanüstü ayrıntılı gravürlerle anlattı. Bugün Robert Fludd’un kozmik makinesi denildiğinde aslında onun tek bir mekanik icadından değil, evrenin nasıl çalıştığını açıklamak için geliştirdiği sembolik kozmoloji ve bunu gösteren ünlü diyagramlardan söz ediyoruz. Fludd’a göre makrokozmos olan evren ile mikrokozmos olan insan birbirinin yansımasıydı gökyüzündeki düzen, insan bedeninde ve ruhunda daha küçük ölçekte tekrar ediyor, böylece insan görünmeyen bir sistem aracılığıyla bütün kozmosla bağlantılı hale geliyordu.
Fludd’un en dikkat çekici tasvirlerinden birinde evren adeta dev bir müzik aleti, hatta telleri görünmeyen bir el tarafından gerilmiş kozmik bir monokord olarak gösterilir. Gezegenler, elementler ve göksel katmanlar bu büyük enstrümanın farklı noktalarına yerleştirilirken, müzikteki armoninin evrendeki matematiksel düzeni temsil ettiği düşünülür. Bu anlayışın kökleri Pisagorcu kürelerin müziği fikrine kadar uzanıyordu Gökyüzündeki hareketlerin insan kulağının duyamadığı fakat matematiksel olarak kusursuz bir armoni meydana getirdiği düşüncesi. Fludd’un dünyasında ışık da merkezi bir role sahipti. Ona göre yaratılışın başlangıcındaki ilahi ışık yukarıdan aşağıya doğru yayılarak evrenin farklı katmanlarını meydana getiriyor, maddeye yaklaştıkça farklı biçimler kazanıyordu. Bu nedenle gravürlerinde ışık, karanlık, daireler, üçgenler gezegenler, müzik oranları ve insan bedeni aynı kozmik sistemin parçaları olarak yan yana görülebilir.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor. Fludd’un çizimleri günümüzde anladığımız anlamda bilimsel bir evren modeli değildi Astronomi, tıp müzik teorisi, Hristiyan mistisizmi, Hermetik felsefe ve dönemin doğa anlayışının iç içe geçtiği bir düşünce sistemiydi Nitekim Fludd'un fikirleri kendi döneminde bile tartışılmış, özellikle astronom Johannes Kepler, Fludd'un kozmik armoniyi ele alış biçimini fazla sembolik bulmuş ve onunla entelektüel bir tartışmaya girmişti. Belki de Robert Fludd’u bugün hala büyüleyici yapan şey tam olarak budur. O, evreni yalnızca gözlemlemek istemedi evrenin görünmeyen düzenini tek bir büyük şemaya dönüştürmeye çalıştı İnsan bedeninden gezegenlere, müzikten matematiğe ve ışıktan yaratılışa kadar birbirinden tamamen farklı görünen şeylerin aslında aynı kozmik düzenin parçaları olduğuna inanıyordu. Dört yüzyıl sonra Fludd’un kozmik makinesi artık bilimsel bir açıklama olarak kabul edilmiyor, fakat gravürlerine bakıldığında Rönesans ile modern bilim arasındaki o sıra dışı dönemin zihni hala görülebiliyor. Evren henüz yalnızca hesaplanan bir mekanizma değildi okunması gereken devasa, sembollerle dolu bir kitaptı.
