Ters tepki, insanın zihinsel ve duygusal savunma mekanizmalarının en sessiz ama en yıkıcı olanlarından biridir; çünkü bu tepki biçimi, bireyin karşılaştığı bir baskıya, beklentiye ya da yönlendirmeye açık bir itirazla değil, tam tersini yaparak verdiği dolaylı bir karşılıktır ve çoğu zaman kişi bile neden böyle davrandığını tam olarak açıklayamaz. İnsan zihni özgürlüğüne yönelik en küçük tehdidi bile sezdiğinde, bilinçdışı düzeyde bir karşı denge üretir; yapılması istenen şey mantıklı, faydalı hatta gerekli olsa bile, bu talep bireyin iç sınırlarını ihlal ediyorsa, zihin bunu bir kontrol girişimi olarak algılar ve ters yönde hareket etmeyi bir varlık kanıtı haline getirir.
Bu durum özellikle ilişkilerde belirginleşir; bir kişiye sürekli ne yapması gerektiği söylendiğinde, o kişi zamanla doğru olanı yapmaktan değil, kendisine söylenenin tersini yaparak var olmaktan tatmin duymaya başlar ve bu noktada davranışın doğruluğu değil, bağımsızlık hissi belirleyici olur. Ters tepkinin en tehlikeli tarafı, insanın kendi çıkarına aykırı davranırken bile kendini haklı hissetmesidir; kişi zarar gördüğünü fark etse bile, bu zararı kabullenmek yerine “en azından benim seçimimdi” diyerek içsel bir meşruiyet üretir ve bu durum uzun vadede hem ilişkisel kopuşlara hem de kişinin kendi hayatında tekrar eden sabotaj döngülerine yol açar.
Psikolojik açıdan bakıldığında ters tepki, çoğu zaman çocukluk döneminde bastırılmış iradenin yetişkinlikteki yankısıdır; erken yaşta sürekli yönlendirilmiş, kontrol edilmiş ya da duygusal olarak baskılanmış bireyler, ilerleyen yıllarda özgürlüklerini en küçük müdahalede bile savunma ihtiyacı hisseder ve bu savunma, sağlıklı sınır koymak yerine otomatik karşı çıkma biçimini alır. Bu tepki biçimi yalnızca davranışsal değildir; düşünce dünyasında da kendini gösterir, çünkü kişi bir fikri yalnızca karşısındaki savunduğu için reddedebilir ya da yanlış olduğunu bildiği bir görüşü sırf muhalefet etmek adına benimseyebilir ve bu durum zamanla zihinsel esnekliği yok ederek bireyi kendi karşıtlığına hapseder.
Ruhsal düzeyde ters tepki, frekansın dengesizleşmesine neden olur; kişi içsel olarak ne istediğini bilmediğinde, yönünü dış uyaranlara göre belirler ve her dış etki bir karşı etki doğurduğundan, insan kendi merkezinde durmak yerine sürekli savrulan bir titreşim alanında yaşamaya başlar. En çarpıcı sonuçlardan biri de şudur: Ters tepkiyle yaşayan insan, zamanla gerçekten neyi istediğini ayırt edemez hale gelir, çünkü seçimleri içsel arzudan değil, dış baskıya karşı verilen reflekslerden oluşur ve bu durum kimlik duygusunu zayıflatarak derin bir içsel boşluk yaratır.
Ters tepkinin çözümü, karşı çıkmayı bırakmak değil, neden karşı çıkma ihtiyacı hissedildiğini fark etmektir; insan ancak kendi sınırlarını bilinçli biçimde tanımladığında, her talebi bir tehdit olarak algılamayı bırakır ve böylece tepkiyle değil, seçimle hareket etmeye başlar. Sonuçta ters tepki, özgürlük arayışının sağlıksız bir kılığıdır; özgürlük gerçekten kazanıldığında bağırmaz, direnmez, karşı çıkmaz, yalnızca sessizce ve kararlı biçimde kendi yönünde ilerler.
