Kadim dönemlerde su, yalnızca susuzluğu gideren ya da toprağı bereketlendiren bir unsur olarak görülmezdi; su, varoluşun tanığı, zamanın sessiz arşivcisi ve insanın iç dünyasıyla doğrudan temas kurabilen canlı bir bilinç alanı olarak kabul edilirdi, çünkü eski bilgelikler için suyun aktığı her yol, aynı zamanda hatırladığı her şeyin izini de taşırdı. İlk çağlardan itibaren insanlar suya baktıklarında yalnızca yansımalarını değil, geçmişlerini, niyetlerini ve hatta henüz yaşanmamış ihtimalleri sezebildiklerine inanırlardı; bu yüzden ırmaklar kutsal sayılır, pınarların başında yeminler edilir, deniz kıyılarında dualar fısıldanırdı, çünkü suyun duyduğuna, kaydettiğine ve zamanı geldiğinde karşılık verdiğine dair derin bir içgüdüsel bilgi vardı.
Kadim uygarlıkların metinlerinde ve sözlü aktarımlarında suyun “hafıza” taşıdığı düşüncesi sıkça karşımıza çıkar; suya söylenen sözlerin, yüklenen duyguların ve hatta ona dokunan bedenlerin titreşimlerinin suyun yapısında saklandığına inanılırdı, bu yüzden şifa ritüellerinde suya önce niyet verilirdi, çünkü arınmanın yalnızca fiziksel değil, ruhsal bir çözülme olduğu bilinirdi. Eski rahipler ve bilge kadınlar, durgun suların derin düşünceyi, akan suların ise dönüşümü temsil ettiğini söylerdi; bir göl, geçmişin sessizce biriktiği bir bilinç alanıyken, bir nehir insanın yaşadıklarını bırakmayı ve yeniden doğmayı öğrenmesini simgelerdi, çünkü su hem tutar hem bırakır, hem saklar hem siler gibi görünse de aslında her şeyi kendi döngüsünde dönüştürürdü.
Suyun hafızasına dair spiritüel anlayışta en çarpıcı nokta, insan bedeninin de büyük oranda sudan oluşmasıydı; bu nedenle kadimler, insanın duygularının bedende bıraktığı izlerin su aracılığıyla kaydedildiğini, bastırılan korkuların, söylenmemiş sözlerin ve yaşanmamış yasların bedenin içindeki suya işlendiğini düşünürdü, bu da suyla temas eden ritüellerin neden bu kadar güçlü hissedildiğini açıklar nitelikteydi. Yağmurun gökten düşüşü bile sıradan bir doğa olayı olarak görülmezdi; gökyüzünün hafızasının yeryüzüne aktarılması, gök ile toprağın bir anlığına aynı dili konuşması olarak yorumlanırdı, bu yüzden yağmur sonrası yapılan temizlikler, sadece fiziksel kirden değil, ruhsal ağırlıklardan da arınma anlamı taşırdı.
Kadim dönemlerde suya girerken sessiz olunmasının öğütlenmesi boşuna değildi; çünkü suyun, söylenmeyenleri bile algıladığına, insanın içindeki niyeti kelimelerden önce okuduğuna inanılırdı ve bu yüzden suyla kurulan ilişki bir saygı meselesiydi, neredeyse canlı bir varlıkla kurulan bilinçli bir temas gibiydi. Bugünün dünyasında suyu yalnızca ölçen, analiz eden ve yöneten bir anlayış hakim olsa da, kadim bilgelik bize suyla kurduğumuz ilişkinin aslında kendimizle kurduğumuz ilişki olduğunu hatırlatır; çünkü su ne kadar berraksa, insanın içi de o kadar sakin olur, su ne kadar kirlenmişse, ruh da o kadar ağırlaşır.
Ve belki de bu yüzden, binlerce yıl öncesinden bugüne taşınan o sessiz bilgi hala fısıldamaya devam eder: Su unutmuyor, su yargılamıyor, su sadece hatırlıyor ve zamanı geldiğinde, insanın kendiyle yüzleşebilmesi için o hatırladıklarını usulca önüne bırakıyor.
