“Maymunlar kendilerine iş buyurulmasın diye konuşmayı kestiler” sözü, gerçek bir biyolojik ya da tarihsel olaya değil, insan davranışını hicveden eski bir alegoriye dayanır ve özü şudur; konuşmak sorumluluk getirir, sorumluluk ise iş, risk ve bedel demektir. Bu yüzden susmak bazen cehaletten değil, bilinçli bir kaçıştan doğar.
Bu anlatı, özellikle “üç maymun” metaforuyla birlikte düşünülür; görmedim, duymadım, bilmiyorum demek, kötülüğü gerçekten fark etmemekten çok, fark etmenin yükünü almamayı seçmektir ve hikayede maymunların dili bırakması, aklın ya da yeteneğin kaybı değil, bilinçli bir geri çekilme, rahat kalma ve müdahil olmama halidir.
Kısacası bu söz, “insan neden susar?” sorusuna mizahi ama sert bir cevap verir. Bazen susmak korkudan değil, konforu korumak içindir ve konuşmayanın sorumluluğu da olmaz.
