Mitolojinin derin katmanlarında kedi, yalnızca bir hayvan olarak değil, insanın bilinmeyene duyduğu saygının, korkunun ve hayranlığın aynı bedende somutlaşmış hali olarak karşımıza çıkar; sessiz adımlarıyla tapınakların taş zeminlerinde dolaşırken, görünmeyen alemlerle görünen dünya arasında ince ama güçlü bir bağ kurar ve bu yüzden pek çok kültürde ne tamamen kutsal ne de sıradan kabul edilir, çünkü kedi, sınırları aşan bir varlık olarak algılanır. Antik Mısır’da kedi, gündelik hayatın içinde dolaşan basit bir canlı değil, evrenin düzenini koruyan ilahi bir yansıma olarak görülür; Bastet figüründe vücut bulan bu anlayış, kediyi hem evin koruyucusu hem de kozmik adaletin sessiz gözcüsü haline getirir ve bu yüzden bir kedinin zarar görmesi, yalnızca bireysel bir kayıp değil, tanrısal dengeye karşı işlenmiş bir suç olarak kabul edilir, çünkü kedinin gözlerinde Güneş’in ve Ay’ın dönüşümlü bakışı olduğuna inanılırdı.
Kuzey mitolojilerinde ise kedi, yumuşaklığın ardına saklanmış kudreti temsil eder; aşk, bereket ve savaşın aynı potada eridiği Freyja’nın arabasını çeken kediler, gücün her zaman gürültüyle gelmediğini, bazen sessiz bir kararlılık ve zarafetle ilerlediğini simgeler ve bu anlatılar, kediyi kadınsı sezginin, bağımsızlığın ve kaderle pazarlık edebilen ruhun simgesi haline getirir. Uzak Doğu mitolojilerinde kedi, kaderle yapılan ince bir anlaşma gibidir; Japon folklorunda Maneki neko, bir pençesini kaldırarak yalnızca bolluk ve şansı çağırmaz, aynı zamanda insanın niyetine göre şekillenen bir kader kapısını aralar, çünkü burada kedi, talihin kör olmadığını, çağrıldığında yön değiştirebileceğini fısıldayan bir aracı olarak görülür.
İslam kültüründe ve tasavvufi anlatılarda kedi, sessizliğin ve nezaketin sembolüdür; Peygamber anlatıları ve geleneksel rivayetler, kedinin insana zarar vermeden, alanına saygı duyarak var olabilen ender canlılardan biri olduğunu vurgular ve bu anlayış, kediyi manevi temizlikle, sabırla ve merhametle ilişkilendirir, çünkü kedi, varlığıyla bile ölçüyü ve dengeyi öğretir. Anadolu ve Orta Asya anlatılarında ise kedi, evin ruhunu koruyan görünmez bir nöbetçi gibidir; geceyle kurduğu doğal bağ, onu cinler, ruhlar ve gölgelerle ilişkilendirir, ancak bu ilişki korkudan çok denge üzerinedir, çünkü kedi, insanı tehdit eden değil, onu görünmeyenden sakınan bir ara varlık olarak düşünülür ve bu yüzden birçok halk anlatısında kedinin olduğu evde uğursuzluğun barınamayacağına inanılır.
Sonuçta mitolojide kedi, tek bir anlama sığmaz; o, tanrıçaların yoldaşı, kaderin habercisi, evin sessiz muhafızı ve insanın kendi içgüdüleriyle yüzleşmesini sağlayan bir aynadır ve belki de bu yüzden binlerce yıldır bakışlarımızı onun gözlerinde biraz daha uzun tutarız, çünkü kediye bakarken aslında düzenin, kaosun ve sezginin aynı bedende nasıl uyum içinde var olabildiğini görürüz.
