Bu konuyu anlatırken yüzeyde görünen davranışlara değil, o davranışların altında sessizce çalışan zihinsel ve duygusal mekanizmalara bakmak gerekir; çünkü boşanmış ya da eşini kaybetmiş bir erkeğin psikolojisi, çoğu zaman dışarıdan öfke, huzursuzluk, tahammülsüzlük ya da agresyon olarak okunsa da, gerçekte bu davranışlar kaybın ardından oluşan derin bir iç boşluğun, kontrol duygusunun sarsılmasının ve ifade edilemeyen yasın dolaylı dışavurumlarıdır. Bu erkekler yalnızca bir ilişkiyi ya da bir hayat arkadaşını kaybetmezler; aynı zamanda yıllar boyunca farkında olmadan yaslandıkları bir duygusal düzeni, günlük hayatın sessiz dengelerini, kendilerini “tam” hissettiren alışkanlıkları ve çoğu zaman kim olduklarına dair içsel doğrulamayı da yitirirler ve bu kayıp, eğer sağlıklı bir şekilde yas tutulamazsa, zihnin içinde sürekli alarm halinde çalışan bir tehdit algısına dönüşür.
Toplumun erkeklere öğrettiği duygusal kalıplar bu noktada belirleyici olur; çünkü birçok erkek üzülmeyi, kırılmayı, yalnızlığı ya da çaresizliği açıkça yaşamak yerine bastırmayı öğrenmiştir ve bastırılan her duygu, zamanla başka bir biçimde kendini göstermeye mahkumdur, bu nedenle yas tutulmadığında acı öfkeye, kırılganlık saldırganlığa, korku tahammülsüzlüğe dönüşür. Boşanmış ya da eşini kaybetmiş erkeklerde sıkça görülen her yere saldırma hali, çoğu zaman çevredeki insanlara yönelik bilinçli bir düşmanlıktan değil, iç dünyada çözülemeyen bir gerilimden beslenir; kişi kendi içinde taşıdığı ağırlığı adlandıramadığı için, bu yük en küçük tetikleyicide dışarı taşar, basit bir gecikme, sıradan bir eleştiri ya da nötr bir cümle bile zihinde “tehdit”, “saygısızlık” ya da “kontrol kaybı” olarak algılanabilir.
Bu noktada sıkça karşılaşılan “nefes nefesim”, “bunaldım”, “üstüme geliyor her şey” gibi bahaneler, aslında bilinçli manipülatif cümlelerden çok, kişinin kendi içsel dağınıklığını tarif etmeye çalıştığı ama kelime bulamadığı anların ifadesidir; çünkü zihinsel olarak sürekli tetikte olan bir beden gerçekten de nefes darlığı, huzursuzluk, sıkışmışlık ve kaçma isteği yaşar ve kişi bu bedensel duyumu anlamlandırmak için çevresel gerekçeler üretir. Bu erkekler çoğu zaman neye kızdıklarını tam olarak bilemezler; kızgınlık, belirli bir olaydan çok, kaybın ardından oluşan “ben artık güvende değilim” hissinin dışa vurumudur ve bu his, kişinin dünyayı daha tehditkar, insanları daha tahammül edilmez ve olayları daha kişisel algılamasına neden olur.
Bir diğer önemli etki, kontrol ihtiyacının artmasıdır; ilişki ya da eş kaybı, erkeğe hayatın kontrol edilemez olduğunu sert bir şekilde hatırlatır ve bu farkındalık, bazı erkeklerde aşırı kontrol arzusunu tetikler, bu nedenle çevredeki küçük düzensizlikler, belirsizlikler ya da beklenmedik durumlar orantısız tepkilere yol açar. Tüm bu süreçte en zor olan şey şudur: Bu erkekler çoğu zaman kendilerini kötü, saldırgan ya da sorunlu hissetmezler; aksine “haklı”, “yorgun”, “zor bir dönemden geçen” biri olduklarına inanırlar ve bu inanç, içsel dönüşüm ihtiyacını geciktirir, çünkü sorun dışarıda görülürken, asıl fırtına içeride kopmaktadır.
Sonuç olarak boşanmış ya da eşini kaybetmiş bir erkeğin saldırganlığı, çoğu zaman gücün değil, yasın tanınmamasının, duyguların bastırılmasının ve kırılganlığın inkar edilmesinin sonucudur; acı ifade edilemediğinde sertleşir, yas tutulmadığında öfkeye bürünür ve kişi farkında olmadan hem kendisiyle hem de çevresiyle görünmez bir savaş haline girer. Bu nedenle bu davranışları anlamak, onları mazur görmek anlamına gelmez; fakat şunu açıkça gösterir: Ortada yalnızca öfkeli bir erkek değil, yasını yaşayamadığı için yönünü kaybetmiş bir zihin vardır ve bu zihin, anlaşılmadan iyileşmez, bastırıldıkça da sakinleşmez.
