Göz, insan bedeninde çoğu zaman yalnızca bir organ olarak anılır ama gerçekte o, dış dünya ile iç dünya arasında kurulan en karmaşık, en hassas ve en hızlı köprüdür; çünkü göz yalnızca ışığı yakalayan bir mercek değil, aynı zamanda hafızayı tetikleyen, duyguları harekete geçiren, tehlikeyi sezen, güzelliği ayıklayan ve zihnin dünyayı nasıl anlamlandıracağını belirleyen sessiz bir editördür. Bu yüzden göz sağlığı denildiğinde mesele, net görüp görmemekten çok daha öteye geçer; mesele, hayatı ne kadar berrak, ne kadar derin ve ne kadar sürdürülebilir bir dikkatle algıladığımızdır. İnsan gözünün doğası, uzaklara bakmak üzere programlanmıştır; ufuk çizgisi, hareket eden canlılar, gün ışığının yumuşak geçişleri ve doğanın ritmik renk değişimleri gözün gerçek oyun alanıdır. Ancak modern yaşam, bu doğal düzeni bozarak gözleri dar alanlara, sabit ekranlara, yapay ışıklara ve sürekli yakın odaklanmaya mahkum eder; sonuçta göz kasları fark edilmeden kısalır, gözyaşı dengesi bozulur, bakışlar sertleşir ve zamanla kişi yalnızca görsel olarak değil, zihinsel olarak da daralmaya başlar, çünkü gözün hareket alanı küçüldükçe algının ufku da daralır.
Ekran yorgunluğu olarak adlandırılan durum, aslında gözün verdiği sessiz bir alarmdır; uzun süreli ekran kullanımı sırasında göz kırpma refleksi azalır, bu da göz yüzeyinin kurumasına, yanma hissine ve bulanık görmeye yol açarken, beynin sürekli yapay ışığa maruz kalması uyku uyanıklık döngüsünü bozar ve bu bozulma, göz yorgunluğunu yalnızca fiziksel değil, nörolojik bir sorun haline getirir. Bu yüzden göz sağlığını korumak, yalnızca gözleri değil, zihnin ritmini de korumak anlamına gelir. Göz sağlığında beslenmenin rolü çoğu zaman yüzeysel ele alınır, oysa göz hücreleri oksidatif strese karşı oldukça hassastır ve yeterince desteklenmediklerinde yaşlanma belirtileri çok daha erken ortaya çıkar; koyu yeşil yapraklı sebzeler, turuncu ve kırmızı pigmentli besinler, sağlıklı yağlar ve yeterli su tüketimi, gözün yalnızca keskinliğini değil, dayanıklılığını da artırır. Ancak burada kritik nokta şudur: Göz, bedenin genel sağlığından bağımsız değildir; dolaşım sistemi, hormonal denge ve sinir sistemi ne durumdaysa, göz de o durumun sessiz bir yansımasıdır.
Göz çevresindeki kaslar ve dokular, stresin en kolay yerleştiği alanlardan biridir; yoğun kaygı, bastırılmış öfke ve sürekli kontrol ihtiyacı, fark edilmeden bakışları sertleştirir, kaşları düşürür ve gözleri sürekli tetikte tutar. Bu durum zamanla yalnızca estetik bir yorgunluk yaratmaz, aynı zamanda görsel algının kesintisizliğini bozar; kişi bakar ama tam göremez, görür ama tam algılayamaz. Bu yüzden gözleri dinlendirmek, bazen birkaç dakika karanlıkta kalmak, bazen gözleri kapatıp nefese odaklanmak, bazen de bilinçli olarak yavaş bakmayı öğrenmekle mümkündür. Göz sağlığının belki de en az konuşulan yönü, bakışın niteliğidir; çünkü insan dünyaya nasıl bakıyorsa, göz de ona göre çalışır. Sürekli tehdit arayan, sürekli kusur tarayan, sürekli hızla tüketen bir bakış biçimi, gözleri de zihni de yorar. Oysa sakin, seçici ve bilinçli bir bakış, gözün yükünü hafifletir ve görmeyi bir mücadele olmaktan çıkarıp bir temas haline dönüştürür.
Sonuçta göz sağlığı, yalnızca hastalıkların yokluğu değil, bakışın dengede olmasıdır; netlik, ışık, hareket ve dinlenme arasında kurulan bu hassas denge korunduğunda, göz yalnızca dünyayı daha iyi görmez, insanın kendisiyle kurduğu ilişkiyi de daha berrak hale getirir. Çünkü sağlıklı gözler, yalnızca açık gözler değildir; aynı zamanda farkında olan, seçen ve gerçekten gören gözlerdir.
