Bugün kavurucu rüzgarların kumları savurduğu ve ufkun titreyen sıcaklık dalgalarıyla büküldüğü Sahra Çölü’nün kalbinde yer alan Takarkori kaya sığınağında bulunan yaklaşık yedi bin yıllık iki doğal mumya, insanlık tarihini doğrusal ve tek yönlü bir ilerleme hikayesi gibi okuma alışkanlığımızı sarsan, katmanlı ve dallanıp budaklanan bir geçmişi gözler önüne seren son derece çarpıcı genetik veriler sunmuştur çünkü yapılan antik DNA analizleri, bu bireylerin ne günümüz Sahra altı Afrika topluluklarıyla ne de Yakın Doğu’nun erken tarımcı gruplarıyla doğrudan ve basit bir akrabalık zinciri kurmadığını, aksine Kuzey Afrika’da uzun süreli bir genetik sürekliliği temsil eden ve şimdiye kadar yeterince tanımlanmamış özgün bir soy hattına işaret ettiğini ortaya koymuştur.
Bu bulgular, özellikle Sahra’nın Yeşil Sahra olarak bilinen ve göllerin, savan benzeri otlakların, yabani sığır sürülerinin ve yarı göçebe çoban topluluklarının yaşadığı daha nemli iklim evresinde bir kültürel ve biyolojik mozaiğe ev sahipliği yaptığını düşündüğümüzde, bölgenin sadece geçiş yolu değil, aynı zamanda kendi içinde evrilen ve görece izole kalmış bir insan topluluğuna da sahne olmuş olabileceğini göstermesi bakımından büyük önem taşımaktadır.
Araştırmalar, bu mumyaların genetik yapısında Avrupa Neolitik çiftçilerine özgü belirgin izlerin bulunmadığını ve Sahra altı Afrika gen havuzuyla da yoğun bir karışım göstermediğini, bunun yerine yaklaşık elli bin yıl önce Afrika’ya geri dönen erken insan göçleriyle bağlantılı, ancak binlerce yıl boyunca Kuzey Afrika’da nispeten kapalı kalmış bir genetik tabakanın izlerini taşıdığını düşündürmektedir bu durum, insanlık soy ağacının tek bir ana gövde üzerinden dallanmadığını, bazı dalların kuruyup kaybolurken bazılarının ise coğrafi ve iklimsel bariyerler nedeniyle kendi içinde derinleştiğini ortaya koymaktadır.
Burada altı çizilmesi gereken en önemli nokta, söz konusu bireylerin yeni bir insan türü olduğuna dair sansasyonel bir iddianın bilimsel olarak desteklenmediğidir mesele, Homo sapiens içinde şimdiye kadar yeterince temsil edilmemiş ve modern popülasyonlarda izleri ya çok zayıflamış ya da tamamen kaybolmuş bir genetik çizginin tespit edilmesidir, ki bu da Kuzey Afrika’nın tarih boyunca sadece göçlerin kesişim noktası değil aynı zamanda kendi iç dinamikleri olan özgün bir genetik havza olduğunu göstermektedir.
Dolayısıyla insanlık soy ağacında bilinmeyen bambaşka bir dal ifadesi, popüler medyada dramatik bir başlık olarak yer alsa da, bilimsel karşılığı Sahra’nın ortasında, iklim değişimleriyle birlikte izole olmuş ve binlerce yıl boyunca kendi genetik sürekliliğini korumuş bir Kuzey Afrika topluluğunun varlığının ilk kez moleküler düzeyde doğrulanmasıdır, ki bu da insanlığın tarihini yalnızca göç ve karışım hikayesi olarak değil, aynı zamanda coğrafyanın sabırla ördüğü sessiz soy çizgileri olarak da okumamız gerektiğini hatırlatmaktadır.
