Gece göz kapaklarımız ağırlaşıp bilinç sahneden çekildiğinde, zihnimiz karanlıkta kapanmaz tam tersine görünmeyen bir sinema perdesi kurar ve biz o perdenin hem seyircisi hem senaristi hem de başrolü oluruz, bu nedenle bazı rüyalar sıradan bir hayal değil de neredeyse dokunulabilir kadar gerçek, kokusu duyulabilir kadar canlı ve film izler gibi akıcı bir kurguya sahipmiş hissi uyandırır. Rüyaların bu kadar gerçekçi olmasının en önemli nedenlerinden biri, özellikle REM uykusu sırasında beynin görsel korteksi, limbik sistemi ve hafıza merkezleri olan hipokampus ile amigdalanın yoğun şekilde aktif çalışmasıdır yani mantık süzgecimizi temsil eden prefrontal korteks kısmen geri planda kalırken, duygu ve imge üretiminden sorumlu bölgeler adeta yüksek çözünürlüklü bir projektör gibi devreye girer ve ortaya, gündüz zihninin üretemeyeceği kadar dramatik, sembolik ve bazen de sürreal bir anlatı çıkar.
Bu yüzden rüyada koştuğumuzda gerçekten nefes nefese kalabilir, düştüğümüzde midemizde boşluk hissedebilir ya da birine sarıldığımızda sıcaklığı neredeyse fiziksel olarak deneyimleyebiliriz, çünkü beyin gerçek ile hayal arasındaki ayrımı uyku sırasında keskin çizgilerle ayırmaz onun için önemli olan duyusal ve duygusal deneyimin içsel tutarlılığıdır, dış dünyaya uygunluğu değil. Rüyaların anlamı meselesi ise tek bir anahtarla açılacak bir kapı değildir bazı rüyalar gün içinde yaşanan olayların zihinsel arşivlenme sürecidir, bazıları bastırılmış duyguların sembolik diliyle yazılmış içsel mektuplardır, bazıları ise beynin hafıza parçalarını rastgele birleştirerek kurduğu deneysel kurgulardır, bu nedenle bir rüyayı yorumlarken hem kişinin yaşam bağlamını hem de o rüyanın bıraktığı duygusal izi birlikte değerlendirmek gerekir.
Gerçekçi rüyalar çoğu zaman güçlü duygularla ilişkilidir kaygı, özlem, korku, arzu ya da suçluluk gibi yoğun duygular limbik sistemi daha aktif hale getirir ve bu da rüyanın dramatik tonunu artırır, bu nedenle bazı rüyalar sabah uyandığımızda uzun süre etkisini sürdürür, kalbimiz hızlanmış olabilir, gözlerimiz dolabilir ya da gün boyu açıklayamadığımız bir huzursuzluk eşlik edebilir. Film izler gibi akan rüyalar ise beynin hikaye kurma eğiliminin bir yansımasıdır insan zihni anlam üretmeye programlıdır ve dağınık anıları bile bir senaryoya dönüştürme eğilimindedir, bu yüzden rüyada olaylar çoğu zaman mantık dışı olsa bile kendi içinde bir dramatik akış barındırır, sahneler değişir, mekanlar dönüşür ama bilinçaltı o akışı bir bütün gibi deneyimler.
Rüyaların etkisi yalnızca geceyle sınırlı değildir bazı rüyalar kararlarımızı etkileyebilir, içsel korkularımızı görünür kılabilir ya da bastırdığımız arzulara ayna tutabilir, hatta yaratıcı süreçlerde ilham kaynağı olabilir, çünkü uyku sırasında beynin bağlantı kurma biçimi daha serbesttir ve normalde yan yana gelmeyecek düşünceler rüya evreninde cesurca birleşebilir. Öte yandan her gerçekçi rüyanın kehanet ya da mistik bir mesaj olduğu düşüncesi bilimsel açıdan desteklenmez beynin örüntü arama eğilimi, bazen tesadüfleri anlamlıymış gibi algılamamıza yol açar, ancak yine de rüyaların tamamen anlamsız olduğu söylenemez, çünkü onlar zihnin iç iklimini gösteren birer harita gibidir, dış dünyanın değil, iç dünyanın hava durumunu bildirirler.
Sonuç olarak rüyalar, bilincin gece vardiyasında yazdığı senaryolardır bazıları kısa bir fragman gibi unutulur gider, bazıları ise tam metrajlı bir film gibi hafızaya kazınır ve günlerce zihnimizin arka planında çalmaya devam eder, çünkü rüya dediğimiz şey yalnızca uyku sırasında görülen görüntüler değil, insanın kendisiyle kurduğu en dürüst ve filtresiz diyaloglardan biridir. İstersen bu konuyu lucid rüya, deja vu bağlantısı ya da rüyaların travma ile ilişkisi üzerinden daha da derinleştirebiliriz gece sahnesi geniş, perde açık.
