22 Eylül 1981 günü Trakya’da gerçekleştirilen Yıldırım-81 Tatbikatı sırasında yaşanan Pancarköy Faciası, Türk Silahlı Kuvvetleri tarihine geçen en ağır askeri kazalardan biri oldu. Kırklareli’nin Babaeski ilçesine bağlı Pancarköy yakınlarında gerçekleşen olayda, Bandırma 6. Ana Jet Üssü’nden havalanan Northrop F-5 tipi savaş uçağı, içtima alanında bulunan askerlerin üzerine düştü. Resmi kayıtlara göre olayda 1 pilot ve 64 asker olmak üzere toplam 65 Mehmetçik şehit oldu. Yaralı askerlerin bir kısmı daha sonra hastanede yaşamını yitirdiği için bilanço saatler ilerledikçe ağırlaştı.
Dönemin gazetelerinde olay, Türk Silahlı Kuvvetleri tarihinin en büyük kayıplı tatbikat kazası başlıklarıyla yer aldı. Olay anını anlatan tanıkların ifadeleri ise yıllar boyunca hafızalardan silinmedi. Emekli Binbaşı Rıfat Kılıç, yıllar sonra verdiği röportajda; Tam arkamızdaki tepeden bir jeti görmemiz ile alev topunun yükselmesi bir oldu, sözleriyle yaşanan saniyeleri anlattı. Kazadan sonra bölgenin bir anda cehenneme döndüğünü, askerlerin üzerindeki akaryakıt nedeniyle alevler içinde kaldığını ifade etti.
Kazanın en trajik yönlerinden biri, askerlerin o sırada istirahat halinde olmasıydı. Tanık anlatımlarına göre tatbikat boyunca uçaklar sık sık alçak uçuş yapıyordu ve askerler bunu olağan karşılıyordu. Bu nedenle düşmekte olan F-5 savaş uçağının ilk anda tehlike oluşturduğunu anlayamadıkları belirtiliyor. Uçağın yere çarpmasıyla birlikte yüksek miktardaki yakıtın patlaması, facianın boyutunu büyüttü. Bazı askerler canlarını kurtarabilmek için çevredeki dereye atladı.
Resmi kayıtlar ve anıt bilgileri, olayın uzun yıllar boyunca Pancarköy Faciası adıyla anıldığını gösteriyor. Şehit olan askerlerin isimleri daha sonra Pancarköy Şehitliği’nde oluşturulan anıta yazıldı. Her yıl 22 Eylül’de bölgede anma törenleri düzenleniyor. Yerel gazeteler ve anma haberlerinde, facianın yalnızca askeri bir kaza değil, aynı zamanda Türkiye’nin yakın tarihindeki en büyük toplu asker kayıplarından biri olduğu vurgulanıyor.
Olayın sebebiyle ilgili yıllar boyunca farklı iddialar ortaya atıldı. Bazı kaynaklarda pilotaj hatası, bazı kaynaklarda ise alçak uçuş sırasında yaşanan kontrol kaybı üzerinde duruldu. Uluslararası havacılık kayıtlarında olay Controlled Flight Into Terrain yani kontrollü uçuş sırasında yere çarpma kazası olarak sınıflandırıldı. Ancak facianın tam nedeni hiçbir zaman kamuoyunda tüm ayrıntılarıyla açıklığa kavuşmadı.
Bugün Pancarköy’de bulunan şehitlik hala sessiz bir şekilde o günü taşıyor. Mermer bloklara kazınmış isimler, birkaç saniyelik bir felaketin onlarca aileyi nasıl değiştirdiğini hatırlatıyor. Türkiye’de askeri tarih konuşulurken sık sık büyük savaşlar anılır. Fakat Pancarköy Faciası gibi olaylar, bazen savaş olmadan da çok büyük kayıplar verilebildiğini gösteren en acı örneklerden biri olarak hafızalarda yaşamaya devam ediyor.
