Bazı kelimeler vardır, duyulduğu anda zihnin içinde görünmez bir kapı açar yasak da tam olarak böyle bir kelimedir, çünkü yasaklanan şey yalnızca sınır çizmez, aynı zamanda merak üretir, arzu doğurur ve insanın içindeki keşif dürtüsünü tetikleyerek basit bir nesneyi bile psikolojik bir mıknatısa dönüştürür. Çocuklukta bir masanın üzerindeki sıradan bir bibloya kimse bakmazken, ona dokunma cümlesi söylendiği anda o biblo birdenbire odanın en değerli objesine dönüşür çünkü insan zihni özgürlüğünün sınırlandığını hissettiğinde, o sınırı test etme eğilimi gösterir ve bu tepkiye psikolojide reaktans denir, yani birey kendi seçim alanının daraldığını algıladığında, kaybettiği özgürlüğü geri kazanmak için içsel bir direnç geliştirir.
Yasak, aslında nesnenin değerini değiştirmez fakat ona yüklenen anlamı dramatik biçimde büyütür, çünkü ulaşılabilir olan sıradanlaşırken ulaşılamayan idealize edilir ve insan zihni belirsizliği romantize etmeye meyillidir. Bu durum yalnızca çocuklukla sınırlı kalmaz yetişkin ilişkilerinde de benzer bir dinamik çalışır, çünkü mesafe koyan, her zaman müsait olmayan ya da duygusal olarak tam açılmayan kişi, bilinçaltında kıt kaynak algısı yaratır ve kıt olan şey otomatik olarak değerli kabul edilir.
Birinin sürekli ulaşılabilir olması güven verir ama heyecan üretmez oysa belirsizlik dopamin sistemini harekete geçirir ve insan beyninde ödül beklentisini artırır, bu nedenle mesafe koyan kişi daha çekici algılanabilir, çünkü zihnin ödül mekanizması kesinliği değil, ihtimali sever. Yasak Meyvesi Sendromu’nun temelinde, insanın hem özgür olmak hem de sınırı zorlamak isteyen çelişkili doğası yatar bir yandan güvenli alan arar diğer yandan riskli olanın cazibesine kapılır ve bu iç gerilim, arzu ile mantık arasında ince bir dans başlatır.
İlişkilerde beni arama diyen birinin daha çok düşünülmesi, çok yoğunum diyenin daha merak edilmesi ya da duygusal olarak mesafeli duran kişinin daha gizemli algılanması, aslında zihnin tamamlanmamış hikayelere karşı duyduğu takıntıyla ilgilidir çünkü insan beyni açık uçlu senaryoları kapatmak ister ve belirsizlik çözülene kadar dikkatini oraya sabitler. Yasaklanan şey aynı zamanda sembolik bir güç alanı oluşturur ona ulaşmak yalnızca nesneye sahip olmak değil, aynı zamanda sınırı aşmak, engeli geçmek ve kontrolü geri almak anlamına gelir ve bu psikolojik kazanım, fiziksel kazanımdan daha güçlü bir haz üretebilir.
Ancak bu dinamik manipülasyon için de zemin hazırlar bilinçli bir şekilde mesafe koymak, kıtlık algısı yaratmak ya da sen buna hazır değilsin gibi cümlelerle birinin arzusunu kışkırtmak, insanın özgürlük refleksini tetikleyerek onu yönlendirme aracına dönüşebilir. Yasak Meyvesi Sendromu bize şunu gösterir. İnsan her zaman en iyiyi değil, en ulaşılmaz olanı istemeye eğilimlidir çünkü arzu çoğu zaman nesnenin kendisinden değil, ona giden yolun zorluğundan beslenir.
Belki de bu yüzden tarih boyunca en çok anlatılan hikayeler, yasak kapılar, dokunulmaması gereken sandıklar ve girilmemesi gereken bahçeler üzerine kuruludur çünkü insan zihni, sınır çizildiğinde orada bir anlam arar ve anlam bulduğu yerde arzu büyür. Sonuçta yasak, yalnızca bir engel değildir doğru bağlamda sunulduğunda arzunun katalizörüdür ve insan psikolojisinin en ironik yönlerinden biri şudur. Bize açıkça sunulan şeyleri değil, elimizden alınan ihtimalleri daha çok isteriz.
Ve belki de en büyük soru şudur: Gerçekten o şeyi mi istiyoruz, yoksa yalnızca ona yasak dendiği için mi arzuluyoruz.
