Erkeklerde sünnet, hem dini gelenekler hem de kültürel alışkanlıklar hem de bazı durumlarda tıbbi gerekçeler nedeniyle varlığını sürdüren bir uygulamadır ve farklı toplumlarda farklı anlamlar taşır. Bu yüzden konuyu tek bir açıdan değil, farklı açılardan ele almak daha doğru olur.
Sünnet en açık ve güçlü şekilde İslam ve Yahudilik içinde yer alır. Yahudilikte sünnet (Brit Milah) kutsal bir emir olarak kabul edilir ve Tevrat içinde Hz. İbrahim ile yapılan ahdin bir işareti olarak açıkça geçer. Bu yüzden erkek çocuklara genellikle doğumdan 8 gün sonra uygulanır. İslam’da ise sünnet Kur’an’da doğrudan açık bir emir olarak geçmez ama Hz. Muhammed’in uygulamaları yani sünneti (hadisler) üzerinden güçlü bir dini gelenek olarak kabul edilir ve çoğu İslam toplumunda farz olmasa da çok güçlü sünnet olarak görülür. Buna karşılık Hristiyanlık içinde sünnet zorunlu değildir çünkü Yeni Ahit’te fiziksel sünnet yerine manevi arınma ön plana çıkar ve bu uygulama büyük ölçüde terk edilmiştir.
Sünnet sadece dinle sınırlı değildir. Tarih boyunca Antik Mısır gibi medeniyetlerde de uygulandığı bilinir ve burada daha çok temizlik, erginliğe geçiş ya da sosyal statü göstergesi olarak yapılmıştır. Zamanla bu uygulama özellikle Orta Doğu ve Afrika’da yaygınlaşmış ve dini sistemlerle birleşerek bugünkü halini almıştır. Aslında sünnet hem dini hem de eski kültürel ritüellerin birleşiminden doğmuş bir uygulamadır.
Tıbbi açıdan bakıldığında sünnetin bazı potansiyel faydaları ve riskleri vardır. Fayda olarak hijyenin daha kolay sağlanması, bazı enfeksiyon risklerinin (özellikle idrar yolu enfeksiyonları ve bazı cinsel yolla bulaşan hastalıklar) azalması gibi etkiler gösterilir. Ancak bu faydalar iyi hijyenle de büyük ölçüde sağlanabilir. Öte yandan yanlış veya uygun olmayan koşullarda yapılan sünnet işlemleri enfeksiyon, kanama gibi riskler taşıyabilir. Bu yüzden günümüzde tıbbi olarak yapılması önerilir.
Sünnete karşı çıkanlar genelde tek bir nedenden değil, etik, tıbbi ve bireysel haklar gibi birden fazla açıdan itiraz ederler ve bu tartışma özellikle modern dünyada oldukça büyümüş durumdadır. Yani mesele sadece yapılmalı mı yapılmamalı mı değil, daha çok kim karar vermeli ve gerçekten gerekli mi sorusu etrafında döner.
Sünnete karşı çıkanların en güçlü argümanı, bebeğin veya çocuğun kendi bedeni üzerinde söz hakkı olmamasıdır. Bu görüşe göre sünnet geri dönüşü olmayan bir işlemdir ve kişi büyüdüğünde kendi kararını verebilmelidir. Yani bu bakış açısı sünneti tıbbi gereklilik yoksa yapılmaması gereken bir müdahale olarak görür ve bunu bazen çocuk hakları çerçevesinde değerlendirir.
Karşı çıkanlar, sünnetin çoğu durumda tıbben zorunlu olmadığını savunur. Çünkü iyi hijyen sağlandığında sünnetsiz bireylerde de ciddi bir sağlık sorunu oluşmayabilir ve bu yüzden önleyici bir işlem için cerrahi müdahale yapılmasını gereksiz bulurlar. Ayrıca her cerrahi işlem gibi sünnetin de küçük de olsa riskleri olduğunu vurgularlar.
Bazı eleştiriler, sünnetin penis üzerindeki sinir uçlarının bir kısmını etkilediğini ve bu durumun duyusal değişikliklere yol açabileceğini öne sürer. Bunun yanında bazı araştırmalar erken yaşta yapılan işlemlerin psikolojik etkileri olabileceğini tartışır. Ancak bu konu bilim dünyasında kesin bir fikir birliği olan bir alan değildir. Özellikle Batı’da ve seküler toplumlarda sünnet, giderek daha fazla kültürel bir alışkanlık olarak sorgulanmaktadır. Bazı insanlar bunu dini veya geleneksel bir uygulama olarak saygıyla karşılasa da, kendi yaşamlarında gerekli görmez ve tercih etmez. Sünnete karşı çıkanlar için mesele çoğunlukla; eğer tıbbi olarak zorunlu değilse, bu karar bireyin kendisine bırakılmalı mı, sorusu etrafında dönmektedir.
Sünnet, yalnızca bir dini zorunluluk değil, aynı zamanda tarihsel, kültürel ve tıbbi boyutları olan çok katmanlı bir uygulamadır. Bazı toplumlar için kimliğin ve inancın bir parçasıyken, bazıları için tamamen isteğe bağlı ya da gereksiz bir uygulama olarak görülür. Bu yüzden yaklaşım büyük ölçüde kişinin yaşadığı toplum, inanç sistemi ve bakış açısına göre değişir.
