Labirent metaforu bir tür paralel evren fikrine yakındır çünkü insan labirentin içine girdiğinde gündelik hayatın alışılmış kuralları askıya alınır ve zaman, yön ve amaç kavramları farklı bir düzlemde işlemeye başlar, tıpkı gerçek evrende yürürken fark etmediğimiz ama zihnimizde sürekli çalışan görünmez düzenler gibi. Gerçek hayat nasıl ki seçimlerle, ihtimallerle ve geri dönülmez sandığımız anlarla ilerliyorsa, labirent de aynı şekilde insanı sürekli bir karar vermeye zorlar ve her karar, yeni bir olasılıklar dizisini beraberinde getirir, bu yüzden labirent ile yaşam arasında şaşırtıcı bir denklik kurulur.
Gerçek ile düş arasındaki o belirsiz çizgi labirentte daha da görünür hale gelir çünkü insan oradayken hem tamamen uyanıktır hem de rüyadaymış gibi davranır, duvarlar gerçektir ama anlamları zihinde üretilir, yollar vardır ama hangisinin çıkışa gittiği bilinmez. Günlük hayatta da insan çoğu zaman aynı durumun içindedir, somut şartların içinde yaşar ama verdiği anlamlar, korkular ve beklentiler tamamen iç dünyasında şekillenir ve bu yüzden labirent, insan zihninin dışa vurulmuş bir hali gibi çalışır.
Paralel evren fikrinde her seçimin başka bir ihtimali doğurduğu düşünülür ve labirentte de atlanılan her dönüş, girilmeyen her yol, geride bırakılan başka bir yaşam ihtimalini temsil eder. İnsan bazen bir çıkışı kaçırdığını hisseder ama bunun gerçekten bir çıkış mı yoksa başka bir dolaşma biçimi mi olduğunu asla tam olarak bilemez, tıpkı hayatta kaçırıldığını düşündüğümüz fırsatların bizi aslında başka bir yola zorlaması gibi. Bu belirsizlik, labirentin korkutucu olduğu kadar öğretici olmasının da temel nedenidir.
Labirent ile gerçek yaşam arasındaki kusursuz denklik tam da burada ortaya çıkar çünkü ikisi de insana kesin cevaplar vermez, sadece ilerlemesi için alan açar. Çıkışa ulaşmak bir başarı gibi görünse de asıl dönüşüm, insanın içerideyken kendini nasıl izlediğiyle ilgilidir, hangi anlarda paniğe kapıldığı, hangi anlarda durup düşündüğü ve hangi sesleri dinlediğiyle. Bu yüzden labirentten çıkan herkes aynı kapıdan çıksa bile aynı insan olarak çıkmaz, çünkü paralel evrenler gibi labirent de insanı değiştiren bir deneyim alanıdır.
Bu paralel evren ve labirent denklemi en güçlü karşılığını Jorge Luis Borges’in metinlerinde bulur çünkü Borges için labirent yalnızca mimari bir yapı değil, zamanın, bilginin ve benliğin kendisidir ve insanın içinde dolaştığı her düşünce, her ihtimal ve her seçim bir koridor gibi birbirine açılır. Borges’in labirentleri çoğu zaman fiziksel olarak betimlenmez bile; kütüphaneler, kitaplar, aynalar ve metinlerin kendisi birer labirente dönüşür ve bu labirentlerde kaybolan şey yol değil, kesinliktir çünkü Borges’e göre evrende tek bir doğru rota yoktur, yalnızca üst üste binen olasılıklar vardır.
Borges’in paralel evren fikrine yaklaşımı labirenti zamansal bir yapıya dönüştürür çünkü onun dünyasında insan aynı anda birden fazla hayatı yaşar ama bunların yalnızca birini fark edebilir. Labirentte atılan her adım başka bir evrende atılmamış bir adıma denk düşer ve bu fark edilmeyen yollar, metnin görünmeyen ama varlığı hissedilen damarları gibidir. Bu yüzden Borges’te labirentten çıkmak bir kurtuluş değildir, hatta çoğu zaman bir yanılsamadır çünkü çıkış da labirentin başka bir biçimidir ve insan aslında daima yapının içindedir.
Gerçek yaşamla labirent arasındaki denklik Borges’te kader meselesiyle birleşir çünkü onun karakterleri çoğu zaman seçtiklerini zanneder ama seçimin kendisinin de önceden kurulmuş bir düzenin parçası olduğunu sezer. Bu noktada labirent, özgür irade ile yazgı arasındaki o belirsiz alanı temsil eder ve insan hangi yolu seçerse seçsin başka bir ihtimali dışarıda bırakmış olur ama dışarıda bırakılan şey yok olmaz yalnızca başka bir evrende varlığını sürdürür.
Bu yüzden Borges’in labirenti umut verici olmaktan çok düşündürücüdür çünkü okura net cevaplar sunmaz, aksine onu sürekli bir düşünme halinin içine iter. Labirent metaforu onun metinlerinde bir çıkış arayışı değil, anlamın çoğulluğuna katlanma sınavıdır ve belki de bu yüzden Borges’te labirentle karşılaşan kişi kaybolmaktan korkmaz, kesinliğin yokluğuyla yüzleşir. Böyle bakıldığında labirent, Borges’te insanın evren karşısındaki konumudur ve bu konum ne merkezdir ne de dışarısıdır; yalnızca dolaşan bir bilinçtir.
