İnsan, hayatının büyük bir kısmını kendini tanımaya adadığını düşünerek geçirir neyi sevdiğini, neyi istemediğini, hangi durumlarda nasıl tepki verdiğini bildiğine inanır ve bu inanç, ona görünmez bir güven alanı sağlar çünkü kişi, kendini tanıdığını düşündüğü sürece kontrolün elinde olduğunu hisseder, oysa tam da bu noktada en büyük yanılgı başlar. İnsan çoğu zaman kendini değil, kendisi hakkında oluşturduğu hikayeyi tanır Çünkü insan zihni, gerçekleri olduğu gibi görmekten ziyade, onları anlamlandırmaya ve bir bütün haline getirmeye eğilimlidir yaşanan olaylar verilen tepkiler ve hissedilen duygular zamanla bir anlatıya dönüşür ve bu anlatı, kimliğin temelini oluşturur, ancak bu kimlik çoğu zaman gerçeğin birebir yansıması değil, seçilmiş anıların, bastırılmış duyguların ve farkında olunmadan oluşturulmuş savunma mekanizmalarının birleşimidir, yani insan kendini tanıdığını düşündüğünde aslında geçmişte kurduğu bir versiyonu tekrar tekrar doğrulamaktadır.

Daha da derine inildiğinde görülür ki insanın kendine dair bildiğini sandığı pek çok şey, aslında zorlanmadığı sürece ortaya çıkmayan yüzeysel tanımlamalardır, sabırlı olduğunu düşünen biri, sabrını test edecek gerçek bir krizle karşılaşmadıkça kendini sabırlı sanmaya devam eder, affedici olduğunu söyleyen biri, gerçekten incindiği bir durumda içindeki öfkeyle yüzleşmeden bu kimliği taşır, cesur olduğunu düşünen biri ise korkunun gerçek ağırlığını hissetmediği sürece cesaretini sorgulamaz, bu yüzden insanın kendini tanıdığına dair inancı çoğu zaman deneyimsizliğin verdiği bir yanılsamadır. Asıl kırılma noktası, insanın kendisiyle çeliştiği anlarda ortaya çıkar çünkü kişi, kendi değerleriyle ters düşen bir davranış sergilediğinde bunu ya inkar eder ya da haklı çıkaracak bir sebep üretir bu durum, zihnin kendini koruma biçimlerinden biridir, çünkü insan kendi içindeki tutarsızlıkla yüzleşmek yerine, gerçekliği eğip bükerek kendine uyumlu hale getirmeyi tercih eder ve böylece kendini tanıdığına dair inanç sarsılmadan devam eder.

İlginç olan ise, insanın başkalarını analiz ederken gösterdiği keskin farkındalığı kendine yöneltememesidir başkalarının korkularını, zaaflarını ve kaçışlarını kolayca görebilen zihin, konu kendisi olduğunda bulanıklaşır çünkü insan kendini objektif bir gözle değil, duygularının ve geçmiş deneyimlerinin filtresinden bakarak değerlendirir ve bu filtre, gerçeği değil, kabul edilebilir olanı ön plana çıkarır. Bu yüzden insan, çoğu zaman neyi neden yaptığını değil, yaptığı şeyleri sonradan nasıl anlamlandırdığını bilir bir seçim yapar ve ardından o seçimi mantıklı gösterecek sebepler üretir, bir ilişkiye girer ve sonrasında bunun neden doğru olduğunu kendine anlatır, bir hatayı tekrar eder ve bu tekrarın arkasına anlam yükler, yani insanın kendine dair bilgisi çoğu zaman nedenlerin değil, sonuçların hikayesidir.

Belki de en çarpıcı gerçek şudur. İnsan kendini en çok, kontrolünü kaybettiği anlarda tanır öfkelendiğinde, korktuğunda, kaybettiğinde ya da yalnız kaldığında ortaya çıkan o ham ve filtresiz hal, yıllarca inşa ettiği kimlikten daha gerçektir çünkü o anlarda zihin hikaye yazmaz, savunma üretmez sadece olduğu gibi tepki verir ve işte tam da bu yüzden insan, kendini tanıdığını sandığı yerde değil, kendini tutamadığı yerde keşfeder. Ancak çoğu insan bu yüzleşmeden kaçar çünkü kendini gerçekten tanımak, yalnızca güçlü yönleri görmek değil, aynı zamanda rahatsız edici gerçeklerle karşılaşmayı da gerektirir kıskançlık, korku, yetersizlik hissi, kontrol ihtiyacı gibi çoğu zaman bastırılan duygular, insanın gerçek kimliğinin parçalarıdır ve bu parçalar kabul edilmediği sürece kişi kendini tanıdığını sanmaya devam eder.

Sonuç olarak insanın kendini tanıdığını düşünmesi, çoğu zaman bir farkındalık değil, bir konfor alanıdır, çünkü kendini gerçekten tanımak, sabit bir kimliğe sahip olmak değil, sürekli değişen, çelişen ve dönüşen bir yapıyı kabul etmek demektir ve belki de asıl soru şudur. Sen gerçekten kendini tanıyor musun, yoksa sadece kendin hakkında inanmak istediğin hikayeyi mi yaşıyorsun.