Bugün Harry Potter denildiğinde dünyanın hemen her yerinde bilinen bir edebiyat ve sinema evreni akla geliyor. Ancak bu hikayenin arkasındaki J.K. Rowling’in yaşamı, başlangıçta büyük yayınevlerinin peşinden koştuğu ünlü bir yazarın hikayesi değildi. Çocukluğundan beri hikayeler yazan, hayatının bir döneminde annesini kaybeden, başarısız bir evlilik yaşayan ve ekonomik sıkıntılarla mücadele eden genç bir annenin yıllarca üzerinde çalıştığı bir kitap, sonunda yayıncılık tarihinin en büyük başarılarından birine dönüşecekti.
Gerçek adı Joanne Rowling olan J.K. Rowling, 31 Temmuz 1965’te İngiltere’de Bristol yakınlarındaki Yate’de dünyaya geldi. Babası Rolls-Royce fabrikasında uçak mühendisi, annesi ise bir okulun kimya bölümünde bilim teknisyeniydi. Rowling küçük yaşlardan itibaren kitaplara büyük ilgi duyuyordu. Henüz altı yaşındayken Rabbit adını verdiği bir tavşan hakkında hikaye, 11 yaşındayken ise lanetli elmasları konu alan bir roman yazdı. Yani ileride hayatını değiştirecek mesleğin ilk izleri daha çocukluk yıllarında ortaya çıkmıştı. Exeter Üniversitesi’nde Fransızca ve Klasik Bilimler eğitimi aldı. Mezuniyetinden sonra çeşitli işlerde çalıştı fakat hikaye yazma isteğini hiçbir zaman tamamen bırakmadı.
Rowling’in hayatını değiştirecek fikir 1990 yılında ortaya çıktı. Manchester’dan Londra’ya yaptığı bir tren yolculuğu sırasında büyücülük okuluna giden genç bir çocuk fikri zihninde şekillenmeye başladı. Bu çocuk daha sonra Harry Potter olacaktı. Rowling’in yanında kalem olmadığı için düşüncelerini hemen yazamadığı, bunun yerine yolculuk boyunca karakterleri ve hikayeyi zihninde geliştirdiği biliniyor. Sonraki yıllarda Hogwarts, Harry, Ron, Hermione ve büyücülük dünyasının diğer unsurları giderek şekillendi. Ancak aynı yıl hayatının en ağır olaylarından birini yaşadı. Uzun süredir multipl skleroz hastalığı bulunan annesi Anne Rowling hayatını kaybetti. Annesi, kızının Harry Potter kitaplarının başarısını göremedi. Rowling daha sonra bu kaybın Harry’nin anne ve babasını kaybetmesiyle ilgili duygularını yazış biçimini de etkilediğini anlattı.
Rowling daha sonra İngilizce öğretmek amacıyla Portekiz’e taşındı. Burada evlendi ve Jessica adında bir kızı dünyaya geldi. Ancak evliliği uzun sürmedi. Kızıyla birlikte İngiltere’ye döndüğünde Edinburgh’a yerleşti. Bu dönem Rowling’in hayatının en zor zamanlarından biri oldu. Tek başına çocuğunu büyütüyor, ekonomik açıdan zorlanıyor ve aynı zamanda Harry Potter kitabını tamamlamaya çalışıyordu. Sonradan anlatılan başarı hikayelerinde Rowling’in Edinburgh kafelerinde sürekli yazdığı görüntüsü neredeyse bir efsaneye dönüştü. Gerçekte ise önemli olan mekandan çok, yaşadığı güçlüklerin ortasında kitabından vazgeçmemesiydi. Yıllardır zihninde taşıdığı hikayeyi tamamladı. Fakat kitabı yazmak başka, yayımlatmak bambaşka bir mücadeleydi.
Harry Potter’ın ilk kitabının dosyası yayınevlerine gönderildiğinde hemen kabul edilmedi. Birden fazla yayınevi kitabı geri çevirdi. Sonunda küçük İngiliz yayınevi Bloomsbury, kitabı yayımlamayı kabul etti. Yayıncılık dünyasında sık anlatılan hikayeye göre yayınevinin başkanının küçük kızı kitabın ilk bölümünü okuyup devamını istemişti. Rowling’in yayıncısı ayrıca genç erkek okurların kadın bir yazarın kitabına daha az ilgi gösterebileceğini düşünerek isminin kapakta baş harfleriyle kullanılmasını önerdi. Joanne Rowling böylece dünyada J.K. Rowling adıyla tanınmaya başladı. 1997 yılında Harry Potter and the Philosopher’s Stone – Harry Potter ve Felsefe Taşı yayımlandı. Başlangıçta hiç kimse bunun küresel bir kültür olayının ilk adımı olduğunu bilmiyordu.
İlk kitap kısa sürede hem okurların hem eleştirmenlerin dikkatini çekti. Ardından serinin diğer kitapları yayımlandı. Harry Potter serisi toplam yedi ana romandan oluştu. Kitapların başarısı İngiltere sınırlarını hızla aştı ve Harry Potter küresel bir yayıncılık fenomenine dönüştü. Rowling’in resmî sitesindeki güncel verilere göre Harry Potter kitapları 85 dile çevrildi ve dünya çapında 600 milyondan fazla sattı. Seri böylece tarihin en çok satan kitap serisi haline geldi. Kitapların gece yarısı satışları için kitapçıların önünde kuyruklar oluşuyor, yeni kitabın yayımlanması dünya çapında haber oluyordu. Bir dönem yayınevlerinden geri dönen dosya artık milyonlarca insanın aynı anda yeni bölümünü beklediği bir seriye dönüşmüştü.
Harry Potter’ın başarısı kitaplarla sınırlı kalmadı. Hikaye Warner Bros. tarafından sinemaya uyarlandı ve sekiz filmlik Harry Potter film serisi ortaya çıktı. Daniel Radcliffe, Emma Watson ve Rupert Grint’in canlandırdığı Harry, Hermione ve Ron karakterleri dünya çapında tanındı. Filmler milyarlarca dolarlık gişe gelirleri elde ederken Harry Potter, oyuncaklardan video oyunlarına, tema parklarından tiyatroya kadar uzanan devasa bir eğlence markasına dönüştü. Rowling’in bir dönem yayımlatmakta zorlandığı hayal dünyası artık milyonlarca insanın ziyaret etmek için para ödediği fiziksel mekanlara bile sahipti.
Rowling yalnızca Harry Potter yazarı olarak kalmadı. 2012 yılında yetişkinlere yönelik The Casual Vacancy adlı romanını yayımladı. Daha sonra polisiye romanlar yazmaya başladı ancak bunu başlangıçta kendi adıyla yapmadı. Robert Galbraith takma adıyla yayımlanan The Cuckoo’s Calling, Cormoran Strike adlı özel dedektifin hikâyesini anlatıyordu. Rowling’in Galbraith olduğu daha sonra ortaya çıktı ve Strike serisi devam etti. Harry Potter evreni de genişlemeyi sürdürdü. Fantastic Beasts and Where to Find Them sinema serisine dönüştü. Harry’nin yetişkinlik dönemini konu alan Harry Potter and the Cursed Child ise tiyatro sahnesine taşındı.
Rowling’in başarısı yalnızca satış rakamlarıyla ölçülmedi. Kariyeri boyunca çok sayıda edebiyat ve devlet nişanına layık görüldü. 1998 ve 1999’da British Book Awards kapsamında Children’s Book of the Year ödüllerini aldı ve aynı yıllarda Booksellers Association tarafından Author of the Year seçildi. 2001 yılında çocuk edebiyatına hizmetleri nedeniyle Order of the British Empire – OBE nişanına layık görüldü. 2003’te İspanya’nın prestijli Prince of Asturias Award for Concord ödülünü aldı. 2008 yılında British Book Awards tarafından Lifetime Achievement Award – Yaşam Boyu Başarı Ödülü verildi. 2009’da Fransa’nın en önemli devlet nişanlarından Légion d’Honneur şövalyeliğine layık görüldü. 2010’da Hans Christian Andersen Award aldı. 2016’da PEN America Literary Service Award ile onurlandırıldı. 2017 yılında ise edebiyat ve hayırseverlik alanındaki hizmetleri nedeniyle Birleşik Krallık’ın önemli onurlarından Companion of Honour unvanına layık görüldü. Harry Potter ve Felsefe Taşı, 2020 yılında British Book Awards tarafından son 30 yılın geçmiş kazananları arasından seçilen özel 30from30 ödülünü de aldı.
Harry Potter’ın başarısı Rowling’i dünyanın ticari açıdan en başarılı yazarlarından biri haline getirdi. Ancak kazandığı servetin önemli bir bölümünü hayır işlerine yönlendirdi. Özellikle çocukların kurumsal bakım yerine aile ve toplum ortamında yaşayabilmesini destekleyen Lumos adlı uluslararası yardım kuruluşunu kurdu. Bunun yanında yoksulluk, sosyal eşitsizlik ve çeşitli insani yardım alanlarında çalışmalar yapan kuruluşlara destek verdi. Bu nedenle 2017’de aldığı Companion of Honour yalnızca edebiyata değil, hayırseverliğe yaptığı katkıları da kapsıyordu.
J.K. Rowling’in hikayesinin bugün hala anlatılmasının nedeni yalnızca Harry Potter’ın 600 milyondan fazla kitap satması değil. Bir dönem ekonomik sıkıntılar yaşayan ve kitabını yayımlatmak için mücadele eden bir yazarın oluşturduğu dünya, yıllar içerisinde 7 roman, 8 ana Harry Potter filmi, tiyatro eserleri, oyunlar, tema parkları ve devasa bir küresel kültür fenomenine dönüştü. Rowling’in yaşamı aynı zamanda başarı hikayelerinin sonradan anlatıldığı kadar düz bir çizgide ilerlemediğini gösteriyor. Çocukluk hayalleri, annesinin kaybı, ekonomik güçlükler, reddedilmeler ve yıllarca süren yazma süreci sonunda tek bir noktada birleşti. Bir zamanlar yayınevlerinin masalarından geri dönen Harry Potter dosyası bugün tarihin en çok satan kitap serisinin başlangıcı olarak kabul ediliyor.
