Ensefalit Lethargica, Türkçede en yaygın kullanımıyla Letarjik Ensefalit, 20. yüzyılın başlarında özellikle 1916–1927 yılları arasında dünya genelinde salgınlar halinde ortaya çıkmış, nedeni tam olarak aydınlatılamamış, beyni etkileyen gizemli bir iltihap hastalığıdır ve en ayırt edici özelliği, hastalarda görülen aşırı uyku hali, bilinçte donukluk, irade kaybı ve zamanla gelişebilen hareket bozukluklarıdır.
Bu hastalık yalnızca çok uyuma ile sınırlı değildir, bazı hastalar günlerce hatta haftalarca yarı uyanık, yarı uyur bir halde kalmış, konuşamamış, tepki verememiş, adeta bedenleri donmuş ama zihinleri içeride bir yerde açık kalmış gibi tarif edilmiştir ve hastalığı atlatanların önemli bir kısmında yıllar sonra post-ensefalitik parkinsonizm denilen, titreme, kas sertliği ve hareket yavaşlığıyla seyreden kalıcı nörolojik tablolar ortaya çıkmıştır.
Nedeni konusunda kesin bir uzlaşı yoktur. Bir dönem viral bir enfeksiyon (özellikle grip salgınlarıyla eş zamanlı görülmesi nedeniyle) üzerinde durulmuş, başka görüşlerde ise bağışıklık sisteminin beyne karşı verdiği anormal bir otoimmün yanıt ihtimali öne sürülmüş, ancak bugüne kadar hastalığın tek ve net bir etkeni kanıtlanamamıştır ve bu belirsizlik, Ensefalit Lethargica’yı tıp tarihinin en esrarengiz hastalıklarından biri haline getirmiştir.
Ensefalit Lethargica, insanın uyanıklık, irade ve hareket gibi en temel zihinsel işlevlerinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteren, bir dönemi kasıp kavurup sonra neredeyse ortadan kaybolmuş, fakat bıraktığı klinik ve felsefi sorular hala tam anlamıyla cevaplanamamış bir beyin hastalığıdır.
