Hayatın belki de en büyük ironisi, en değerli şeylerin çoğunu elimizdeyken sıradanlaştırmamız, onları hayatın değişmez parçaları gibi görmemiz ve gerçek kıymetlerini ancak yokluk kapıyı çaldığında fark etmemizdir. İnsan zihni sürekli sahip olduklarına alışmaya programlanmış gibidir bugün büyük bir mutluluk veren bir şey, zaman geçtikçe normalleşir, görünmez olur ve sonunda sanki hep var olacakmış gibi algılanmaya başlanır. İşte tam da bu yüzden varlık ile yokluk arasındaki çizgi yalnızca sahip olmak ya da kaybetmek değil, insanın farkındalık düzeyiyle ilgilidir
İnsan çoğu zaman sahip olduğu sağlığın değerini hastanede geçirdiği uzun gecelerde, ailesinin kıymetini sessizleşen bir evde dostluğun anlamını telefonu artık hiç çalmadığında, gençliğin gücünü merdivenleri çıkarken nefesi kesilmeye başladığında ve zamanın gerçek değerini ise geriye dönüp. Keşke diye başlayan cümleler kurduğunda anlamaya başlar. Çünkü zihin, sürekli yanında bulunan şeyleri olağan kabul etme eğilimindedir ve olağanlaşan her şey zamanla görünmez hale gelir.
Psikolojide buna alışma etkisi denilen güçlü bir mekanizma eşlik eder. İnsan en büyük hayalini gerçekleştirse bile, bir süre sonra o başarı günlük hayatın sıradan bir parçasına dönüşebilir. Yeni aldığı ev, yıllarca hayalini kurduğu araba, çok istediği meslek ya da büyük bir maddi kazanç ilk günlerde büyük heyecan yaratırken, zamanla beynin normal kabul ettiği bir gerçekliğe dönüşür. Beyin sürekli yeniye alışır alıştığı şeyi ise artık ödül olarak değil, standart olarak görmeye başlar. Belki de bu yüzden insanlar çoğu zaman kaybettiklerinde ağladıkları şeylere, sahip oldukları günlerde yeterince dikkat etmezler. Oysa değer, çoğu zaman nesnenin ya da kişinin kendisinde değil onun hayatımızdaki yerindedir. Bir bardak su susamayan biri için sıradan bir içecektir fakat çölde kalan biri için hayatın kendisidir. Bir nefes hava, sağlıklı bir insan için fark edilmeyen bir ayrıntıdır nefes almakta zorlanan biri için ise dünyanın en büyük servetidir.
Peki gerçekten bir şeyin değerini anlamak için onu kaybetmek zorunda mıyız. Aslında hayır. Fakat insan zihni çoğu zaman karşılaştırma olmadan değeri ölçmekte zorlanır. Karanlığı yaşamayan biri ışığın gücünü tam olarak hissedemeyebilir. Sessizliği duymayan biri sesin kıymetini fark etmeyebilir. Ancak bu durum, mutlaka kaybetmek gerektiği anlamına gelmez. Bilinçli farkındalık geliştiren insanlar, sahip olduklarının değerini onları yitirmeden de görebilirler. Bu ise kendiliğinden oluşan bir yetenek değil, üzerinde çalışılması gereken bir bakış açısıdır. Hayatta en ağır pişmanlıkların büyük bölümü yanlış seçimlerden değil, geç fark edilen değerlerden doğar. İnsan bazen yıllarca yanında yürüyen bir dostun ne kadar önemli olduğunu, onun sesi artık duyulmadığında anlar Anne ve babasının sessiz fedakârlıklarını, bir gün o kapıyı çalıp içeri giremediğinde fark eder. Çocukluğun özgürlüğünü, yetişkinliğin sorumlulukları omuzlarına çöktüğünde özler. Sağlığını, enerjisini, zamanını ve hatta sıradan sandığı günlerini, geriye dönüp baktığında hayatının en kıymetli anıları olarak görmeye başlar.
Modern dünyanın en büyük sorunlarından biri de sürekli daha fazlasını istemeyi başarı gibi göstermesidir. Daha büyük bir ev, daha yüksek maaş daha fazla takipçi, daha yeni bir telefon, daha güçlü bir unvan. İnsan hep ulaşamadığı şeye odaklandıkça, zaten sahip olduğu zenginlikleri görme yetisini yavaş yavaş kaybeder. Böylece hayat, eksik olanı kovalamakla geçerken, aslında elde bulunan güzellikler sessizce arka planda kalır. İlginç olan ise yokluğun yalnızca acı vermemesi, aynı zamanda öğretmesidir. Tarihte büyük eserler veren birçok düşünür, sanatçı ve bilim insanı, en derin farkındalıklarını kayıplardan sonra yaşamıştır. Çünkü yokluk, insanı durdurur. Duran insan düşünür. Düşünen insan ise daha önce hiç dikkat etmediği ayrıntıları görmeye başlar. Bu yüzden bazı kayıplar yalnızca eksiltmez aynı zamanda insanın bakış açısını da değiştirir
Fakat hayatın en büyük bilgeliği, ders almak için her zaman acıyı beklememektir. Bir gün kaybedebileceğini bilerek sevebilmek, bugün sahip olduklarına şükredebilmek, sıradan görünen anların bile bir gün özlenecek hatıralara dönüşeceğini fark edebilmek, insanın iç dünyasını bambaşka bir seviyeye taşır. Çünkü hayat, yalnızca büyük olaylardan oluşmaz. Çoğu zaman en büyük mutluluklar, fark edilmeden yaşanıp geçen küçük anlardır. Belki de varlık ile yokluk arasındaki gerçek fark, sahip olmak ya da kaybetmek değildir. Gerçek fark, bakabilmekle görebilmek arasındadır Aynı manzaraya bakan iki insandan biri yalnızca yolları görürken, diğeri hayatın kendisini görebilir. Aynı sofraya oturan iki kişiden biri yalnızca yemeği fark ederken, diğeri birlikte olmanın değerini hissedebilir. Çünkü kıymet çoğu zaman nesnelerde değil onları nasıl anlamlandırdığımızda saklıdır.
Hayat bizden her şeyi kaybederek öğrenmemizi istemez. Ancak biz çoğu zaman öğrenmeyi ertelediğimiz için, hayat bazen en sert öğretmen haline gelir. İşte bu yüzden insanlar yıllar sonra geriye dönüp baktıklarında en çok kaybettiklerine değil, zamanında değerini fark edemediklerine üzülürler. Belki de insanın gerçek zenginliği, sahip olduklarının sayısıyla değil elindekilerin kıymetini kaybetmeden anlayabilme becerisiyle ölçülür Çünkü bazı şeyler geri gelir, bazıları yeniden kazanılır fakat geçen zaman, söylenmeyen sözler ertelenen sevgiler ve fark edilmeyen güzellikler çoğu zaman yalnızca hatıralarda yaşamaya devam eder. Ve hayatın en sessiz gerçeği şudur Değerini zamanında bildiğin şey, seni güçlendirir değerini ancak kaybettikten sonra anladığın şey ise sana ömür boyu unutamayacağın bir ders bırakır.
