Birçok insan, kahve falı veya benzeri fal deneyimlerinden sonra falcının kendileri hakkında şaşırtıcı derecede doğru şeyler bildiğini düşünür. Oysa psikoloji araştırmaları, bunun önemli bir kısmının insanların düşünme biçimiyle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Falcılar çoğu zaman çok geniş bir insan kitlesine uyabilecek genel ifadeler kullanır. Örneğin; son dönemde seni yoran bir konu var, geçmişte verdiğin bir karardan hala tam olarak emin değilsin veya çevrende seni kıskanan bir kişi bulunuyor gibi cümleler, farklı yaşamlara sahip birçok insan tarafından kendilerine özelmiş gibi algılanabilir.
Bu durum psikolojide Barnum etkisi olarak bilinir. Adını ünlü gösteri insanı P. T. Barnum'dan alan bu etki, insanların genel ve belirsiz ifadeleri kişisel olarak doğru kabul etme eğilimini açıklar. İlginç deneylerde, aynı kişilik analizi yüzlerce farklı kişiye verilmiş ve katılımcıların büyük bölümü bu analizlerin kendilerini çok iyi tanımladığını belirtmiştir. Üstelik verilen metinlerin tamamı aslında birbirinin aynısıdır.
Buna ek olarak insanlar, doğru çıkan tahminleri hatırlama, yanlış çıkanları ise unutma eğilimindedir. Örneğin falda söylenen on şeyden yalnızca biri gerçekleşse bile, aylar sonra çoğu kişi özellikle o doğru çıkan kısmı hatırlayabilir. Bir arkadaşının araması, beklenmedik bir haber alınması veya yeni biriyle tanışılması gibi günlük olaylar, sonradan fal yorumlarıyla ilişkilendirilebilir.
Bunun yanında deneyimli falcılar, insanların konuşma tarzı, yüz ifadeleri, yaşları, ilişkilerinden bahsetme biçimleri ve verdikleri küçük ipuçlarından da çeşitli çıkarımlar yapabilirler. İnsan zihni ise belirsizlik dönemlerinde anlam aramaya daha yatkın hale gelir. İş, aşk veya gelecek konusunda kararsız hisseden bireyler, rastlantısal olaylar arasında bağlantılar kurmaya daha fazla eğilim gösterebilir. Kahve falının asıl şaşırtıcı yönü, geleceği gerçekten görüp görmediğinden çok, insan zihninin belirsizlik karşısında nasıl çalıştığını ortaya koymasıdır. Çünkü bazen fincandaki şekiller bize geleceği değil, korkularımızı, beklentilerimizi ve en çok neyi merak ettiğimizi anlatıyor olabilir.
