Bağdat Pili olarak anılan ve 1930’lu yıllarda Irak’ta, antik bir yerleşim alanı olan Khujut Rabu civarında bulunan küçük kil kap, insanlık tarihine dair alışılmış kronolojiyi sarsabilecek bir soruyu usulca ama inatla sormaya devam eder. Elektrik gerçekten sandığımızdan çok daha önce mi keşfedilmişti, yoksa biz modern aklımızın gölgesini geçmişe fazla mı düşürüyoruz. Bu gizemli nesne, yaklaşık MÖ 250 ile MS 250 yılları arasında hüküm sürmüş olan Part İmparatorluğu dönemine tarihlendirilir ve yapısal olarak incelendiğinde bir kil kap, içine yerleştirilmiş bakır bir silindir ve bu silindirin merkezine konumlandırılmış demir bir çubuktan oluşur eğer bu sistemin içine sirke ya da limon suyu gibi asidik bir sıvı konulursa temel bir galvanik reaksiyon gerçekleşir ve düşük voltajlı bir elektrik akımı üretmek teorik olarak mümkün hale gelir.
Modern bilim insanları bu düzeneği yeniden inşa ederek yaklaşık 0.5 ila 1 volt arasında değişen bir elektrik potansiyeli elde edilebildiğini göstermiştir, fakat asıl mesele elektriğin üretilebilmesi değil, bu elektriğin ne amaçla kullanılmış olabileceğidir çünkü antik metinlerde doğrudan bir elektrik kullanımı anlatısı yoktur ve arkeolojik bağlamda bu kapların net biçimde pil olarak kullanıldığını kanıtlayan yazılı veya görsel bir belge de bulunmamaktadır. Bir teoriye göre bu düzenek, özellikle metal kaplama işlemlerinde yani elektro kaplamada kullanılmış olabilir bazı antik takılarda görülen ince altın kaplama katmanları, düşük voltajlı bir elektrik akımıyla gerçekleştirilebilecek bir işlemi akla getirir ve bu ihtimal Bağdat Pili’ni yalnızca bir arkeolojik merak nesnesi olmaktan çıkarıp antik teknolojik zekanın simgesine dönüştürür fakat diğer araştırmacılar, söz konusu kapların aslında dinsel ritüellerde ya da tıbbi uygulamalarda kullanılmış olabileceğini, hatta tamamen farklı ve elektrikle ilgisiz bir işlevinin bulunabileceğini savunur.
Burada büyüleyici olan şey, kesin bir cevabın olmamasıdır çünkü Bağdat Pili, modern bilimin netlik arzusuna karşı geçmişin sisli ihtimallerini koyar ve bize tarihin doğrusal bir ilerleme değil, kimi zaman kaybolmuş, unutulmuş ya da yeniden keşfedilmiş bilgi adacıklarından oluşan karmaşık bir zihin haritası olduğunu hatırlatır. Eğer gerçekten elektrik üretmek amacıyla kullanıldıysa, bu durum antik insanların doğayı gözlemleme, metaller arasındaki etkileşimi anlama ve deneysel düşünce geliştirme kapasitesinin sandığımızdan çok daha rafine olduğunu gösterir eğer kullanılmadıysa bile, bu düzenek insan zihninin geçmişe bakarken ne kadar yaratıcı ve spekülatif olabildiğini, boşlukları hayal gücüyle doldurmaya ne kadar yatkın olduğunu ortaya koyar.
Bağdat Pili, bir anlamda iki çağ arasında duran küçük bir köprüdür bir ucunda kil, bakır ve demirin sade maddeselliği, diğer ucunda elektronların görünmez dansı vardır ve biz bugün o dansı formüllerle açıklayabiliyor olsak da, iki bin yıl önce yaşamış bir zanaatkarın elinde bu kap hangi niyetle şekillendi sorusu hala arkeolojinin en zarif bilmecelerinden biri olarak varlığını sürdürür. Belki de Bağdat Pili’nin asıl değeri, elektrik üretip üretmemesinde değil, insanlığın merak duygusunu diri tutmasındadır çünkü her medeniyet, kendinden öncekilerin bıraktığı küçük ama anlamı büyük izleri yeniden yorumlayarak kendi hikayesini yazar ve bu küçük kil kap, tarihin karanlık rafında dururken bile zihnimizde kıvılcımlar üretmeye devam eder.
