İstanbul’un kalbinde yükselen ve yüzyıllardır göğe doğru açılmış kubbesiyle hem gökyüzünü hem de insanın iç dünyasını aynı anda içine çeken Ayasofya’nın taşlarının arasında yalnızca tarih değil, aynı zamanda efsaneler, fısıltılar ve görünmeyen bir nöbetin hikayesi de dolaşır işte bu anlatıların en çarpıcılarından biri, mabedi yüzyıllardır beklediğine inanılan bir meleğin hikayesidir. Rivayete göre Ayasofya inşa edilirken, insan aklını aşan bir mimari denge ve ruhsal ihtişam ortaya çıkmış, bu olağanüstü yapı yalnızca mühendislik başarısıyla değil, göksel bir koruma ile tamamlanmıştır, çünkü böylesine kutsal bir mekanın, hem göğün hem yerin enerjisini aynı kubbe altında toplayan bu mabedin, yalnızca taşla değil, ilahi bir nöbetle korunması gerektiğine inanılmıştır.
Bu inanca göre kubbenin altında, gözle görülmeyen fakat varlığı hissedilen bir melek, şehrin değişen kaderine, imparatorlukların yükselişine ve çöküşüne, duaların dil değiştirmesine, ama göğe yükseliş biçiminin hiç değişmemesine tanıklık etmektedir; o melek ne yalnızca Hristiyanlık dönemine ne de İslam dönemine aittir, o daha çok mekanın kendisine, yani kutsallığın sürekliliğine bağlıdır. Bazı anlatımlar bu meleği Ayasofya’nın iç mekanında yer alan altı kanatlı Serafim tasvirleriyle ilişkilendirir özellikle kubbeye yakın konumlanan ve yüzyıllar boyunca yüzleri kapalı kalan bu figürlerin, sıradan bir süsleme değil, sembolik bir koruyuculuk anlamı taşıdığı düşünülür ve halk arasında bu figürler bekçi melek olarak anılmaya başlanır.
Bir başka efsane ise İstanbul’un fethi sırasında Ayasofya’nın içinde yaşandığı söylenen gizemli bir olayı anlatır, rivayete göre bir din adamı elindeki kutsal emanetle içeri girer ve bir duvarın içinde kaybolur, o anda göksel bir varlık mabedi korumak üzere görünür olur ve görevini tamamlamadan ayrılmayacağını bildirir, sanki mekanın hafızası ile göğün iradesi birleşmiş gibi, zamanın içinden süzülen bir nöbet başlatılmış olur. Bu anlatı tarihsel belgelerle doğrulanmaz, fakat halk hafızasında güçlü bir yer edinir çünkü insan zihni, böylesine uzun ömürlü ve sarsılmaz bir yapıyı yalnızca mimari ustalıkla açıklamakta zorlanır ve bilinçaltı, dayanıklılığı ilahi bir korumayla anlamlandırmayı tercih eder.
Ayasofya yalnızca bir ibadethane değildir, o Roma’nın görkemi, Bizans’ın ruhu, Osmanlı’nın kudreti ve modern zamanların sembolik hafızasıdır işte tam da bu yüzden efsanedeki melek, aslında farklı inançların ve çağların ötesinde, kutsal olanı koruma fikrinin simgesidir ve bu simge, insanların değişmesine rağmen mekanın özünün değişmediğini anlatır. Kubbenin altına baktığında, yukarıdan süzülen ışığın mozaiklerle dans ettiğini görürsün belki o an, efsanenin asıl gücü ortaya çıkar, çünkü melek gerçekten orada olsun ya da olmasın, insanın içindeki kutsalı koruma arzusu, o mekanda somut bir hisse dönüşür ve ziyaretçi kendini yalnız hissetmez, sanki görünmeyen bir göz, zamanın ötesinden hala şehri izlemektedir.
Belki de Ayasofya’yı bekleyen melek, dışarıdan gelen bir varlık değil, o yapının içinde yüzyıllardır biriken inançların, duaların ve umutların kolektif enerjisidir; belki de melek dediğimiz şey, mekanın ruhudur ve bu ruh, her çağda başka bir isimle anılsa da görevini hiç bırakmamıştır. Ve belki de en derin gerçek şudur bazı yapılar yalnızca ayakta durmaz, aynı zamanda bekler insanlar değişir, diller değişir, bayraklar değişir, ama kubbenin altındaki o sessiz nöbet hiç değişmez, çünkü Ayasofya’yı bekleyen melek efsanesi, aslında insanlığın kutsal olana duyduğu saygının ve onu kaybetme korkusunun şiirsel bir anlatımıdır.
