Bir limited şirketin geçmiş yıllara ait vergi borçları, yıllar sonra şirket ortaklarının karşısına çıkabilir. Şirketin borcunu ödememesi veya mal varlığının borcu karşılamaya yetmemesi halinde vergi idaresi belirli şartlarla ortaklara başvurabilir. Ancak şirketin vergi borcundan sorumlu olmak, her borcun süresiz biçimde ortaklardan istenebileceği anlamına gelmez. Vergi hukukunda zamanaşımı, hem devletin alacaklarını takip etme yetkisini hem de mükelleflerin hukuki güvenliğini ilgilendiren önemli bir güvencedir.
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. Vergi Dava Dairesinin 2020/27 Esas ve 2020/1585 Karar sayılı ilamına atfedilen hukuki değerlendirmeye göre, beş yıllık tarh zamanaşımına uğramış bir vergi alacağının tahsili amacıyla limited şirket ortağı adına ödeme emri düzenlenmesi hukuka aykırıdır. Bu yaklaşımın temelinde, hukuken süresi içinde tarh ve tebliğ edilmemiş bir verginin sonradan şirket ortağı üzerinden tahsil edilebilir hale getirilemeyeceği düşüncesi bulunmaktadır.
Vergi hukukunda iki farklı zamanaşımı kavramı vardır. Bunlardan ilki, verginin belirlenmesi ve mükellefe bildirilmesiyle ilgili tarh zamanaşımıdır. Genel kural olarak vergi alacağının doğduğu yılı izleyen takvim yılından itibaren beş yıl içinde tarh ve tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. İkincisi ise usulüne uygun biçimde tahakkuk etmiş kamu alacağının tahsil edilmesine ilişkin zamanaşımıdır. Bu iki sürenin başlangıcı, işleyişi ve hukuki sonuçları birbirinden farklıdır.
Limited şirket ortaklarının kamu borçlarından sorumluluğu da belirli koşullara bağlıdır. Şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacakları için ortaklara sermaye payları oranında başvurulabilir. Ancak bunun için öncelikle hukuken takip edilebilir bir kamu alacağının bulunması ve ortak hakkında takip yapılmasının yasal şartlarının gerçekleşmesi gerekir. Şirketin borçlu olması, tek başına ortak hakkında düzenlenen her ödeme emrini hukuka uygun hale getirmez.
Örneğin geçmiş bir vergilendirme dönemine ilişkin vergi, yasal süresi içinde tarh ve tebliğ edilmemişse zamanaşımı itirazı gündeme gelebilir. Buna karşılık süresinde tahakkuk etmiş bir vergi borcunda ayrıca tahsil zamanaşımının incelenmesi gerekir. Süreyi durduran veya kesen hukuki işlemler de sonucu değiştirebilir. Bu nedenle yalnızca borcun üzerinden beş yıl geçmiş olması, her durumda zamanaşımının gerçekleştiğini göstermez.
Sonuç olarak şirket ortakları, kendilerine yöneltilen eski vergi borçlarında yalnızca borcun miktarını değil, hangi döneme ait olduğunu, ne zaman tarh ve tebliğ edildiğini, şirketten tahsil şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini ve zamanaşımı sürelerini de incelemelidir. Hukuk düzeni, kamu alacaklarının tahsilini güvence altına alırken bu yetkinin belirli süreler ve usuller içinde kullanılmasını da zorunlu kılar. Devletin vergi toplama yetkisi kadar, vatandaşın hukuki güvenliği de korunması gereken bir değerdir.
#VergiHukuku #Zamanaşımı #LimitedŞirket #ŞirketOrtakları #VergiBorcu #Hukuk #Ekubo
