İnsanların korku, yoğun stres veya şiddetli acı sırasında bayılması çoğu zaman halk arasında dayanamayıp bilincini kaybetmek gibi yorumlansa da aslında bu durumun arkasında oldukça belirgin bir fizyolojik mekanizma bulunur ve tıpta genellikle vazovagal senkop olarak adlandırılır. Bu olayda asıl mesele beynin bir anda yeterli kan ve oksijen alamamasıdır. Beyin birkaç saniye boyunca kan akışı azaldığında bilinci geçici olarak kapatır ve kişi bayılır.
Bu sürecin başlangıcı genellikle güçlü bir duygusal tetikleyiciyle olur. Kan görmek, ani korku yaşamak, çok şiddetli bir ağrı hissetmek veya yoğun bir stres altında kalmak gibi durumlar vücudun otonom sinir sistemini etkiler. Normalde vücut stres sırasında kalp atışını hızlandırır ve kan basıncını artırır fakat bazı kişilerde tam tersi bir refleks ortaya çıkar ve kalp atışı yavaşlar, damarlar genişler, kan basıncı hızla düşer.
Kan basıncı düşünce yerçekimi nedeniyle kanın bir kısmı bacaklarda toplanır ve beynin aldığı kan miktarı kısa süreliğine azalır. Beyin oksijen konusunda çok hassas bir organdır. Birkaç saniyelik kan akışı azalması bile baş dönmesi, göz kararması, kulak çınlaması ve ardından bilinç kaybına yol açabilir. Bu nedenle kişi genellikle birkaç saniye içinde yere yığılır.
Bayılma aslında vücudun bazen koruyucu bir refleksi olarak kabul edilir. Kişi yere düştüğünde vücudu yatay konuma gelir, böylece kanın beyne ulaşması kolaylaşır ve birkaç saniye ya da dakika içinde bilinç geri döner. Bu yüzden çoğu vazovagal bayılma kısa sürelidir ve kişi kendine geldiğinde genellikle ciddi bir zarar oluşmaz.
Bilimsel araştırmalar bu mekanizmanın özellikle gençlerde, düşük tansiyona yatkın kişilerde veya kan görmeye karşı hassasiyeti olan bireylerde daha sık görüldüğünü göstermektedir. Bununla birlikte bayılma her zaman basit bir refleks olmayabilir. Kalp ritim bozuklukları, ciddi tansiyon düşüşleri veya nörolojik sorunlar da bayılmaya neden olabilir. Bu yüzden bayılma sık tekrarlanıyorsa, uzun sürüyorsa veya çarpıntı, göğüs ağrısı gibi belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa bir doktora başvurmak önemlidir.
Korku ya da acı nedeniyle bayılma çoğu zaman insanın zayıf olmasından değil, vücudun sinir sistemi tarafından verilen güçlü bir refleks yanıtından kaynaklanır. Kalp atışı yavaşlar, damarlar genişler, kan basıncı düşer ve beyin kısa süreliğine yeterli oksijen alamadığı için bilinç geçici olarak kapanır.
