1726 yılında İngiltere'de ortaya atılan bir iddia, dönemin doktorlarını, gazetelerini ve hatta kraliyet çevresini meşgul edecek kadar büyüdü. Surrey bölgesinde yaşayan Mary Toft adlı genç bir kadın, tavşana benzeyen hayvan parçaları doğurduğunu iddia ediyordu. Bugün böyle bir hikaye birkaç dakika içinde büyük şüpheyle karşılanırdı. Ancak 18. yüzyılda tıp henüz gelişme aşamasındaydı ve hamilelik hakkında günümüzde tamamen terk edilmiş bazı inanışlar ciddiye alınabiliyordu. Toft'un hikayesi kısa sürede yerel bir söylenti olmaktan çıktı ve İngiltere'nin en tuhaf tıp skandallarından birine dönüştü.
Olay Mary Toft'un hamileliği sırasında başladı. Dönemin anlatımlarına göre Toft düşük yaptıktan sonra sıra dışı şeyler doğurduğunu söylemeye başladı. Yerel cerrah John Howard olaya dahil oldu ve kadından çeşitli hayvan parçalarının çıktığını ileri sürdü. Bunların arasında tavşan parçalarının bulunduğunun bildirilmesi hikayeyi daha da büyüttü. Haber yayıldıkça olay Londra'ya kadar ulaştı. Kral I. George'un çevresindeki doktorlar da iddiaları incelemek üzere görevlendirildi. Böylece yoksul bir İngiliz kadının yaşadığı sıra dışı vaka, ülkenin en önemli tıp tartışmalarından biri haline geldi.
İddianın dönemin insanlarına tamamen imkansız görünmemesinin önemli bir nedeni vardı. 18. yüzyılda maternal impression olarak bilinen bir düşünce hâlâ etkiliydi. Buna göre hamile bir kadının güçlü biçimde gördüğü, arzuladığı veya korktuğu bir şeyin anne karnındaki bebeği fiziksel olarak etkileyebileceğine inanılabiliyordu. Toft da hamileyken bir tavşan gördüğünü ve tavşanlara karşı yoğun bir istek duyduğunu anlatıyordu. Bu açıklama bugün bilimsel açıdan hiçbir anlam taşımasa da dönemin bazı insanları için olayın mümkün olabileceği düşüncesini besledi.
Fakat şüpheler giderek arttı. Mary Toft daha yakından gözlem altında tutulmak üzere Londra'ya getirildi. Burada hikayenin en önemli kırılma noktalarından biri yaşandı. Toft'un çevresindeki bir kişinin gizlice tavşan temin etmeye çalıştığının fark edilmesi üzerine olayın bir aldatmaca olabileceği düşüncesi güçlendi. Yapılan incelemelerde tavşan parçalarının rahimde gelişmiş canlılar olmadığına ilişkin bulgular ortaya çıktı. Bazı parçaların sindirim sisteminden geçmiş olabileceğine dair işaretler bile bulunduğu aktarıldı. Bilimsel mucize olarak sunulan olay hızla büyük bir skandala dönüşüyordu.
Sonunda Mary Toft hile yaptığını itiraf etti. Anlatımına göre hayvan parçaları vücuduna önceden yerleştiriliyor, daha sonra doğum gerçekleşiyormuş görüntüsü oluşturuluyordu. Bu işlemin tam olarak kimlerin yardımıyla ve hangi aşamalarda gerçekleştirildiğine ilişkin tarihsel anlatılarda farklılıklar bulunur. Toft gözaltına alındı ancak dava uzun süre devam etmedi ve daha sonra serbest bırakıldı. Asıl büyük darbe ise ona inanan doktorların itibarına geldi. Olay, dönemin karikatüristleri ve hiciv yazarları için bulunmaz bir malzemeye dönüştü. Doktorlar, olağanüstü bir iddiaya yeterince şüpheyle yaklaşmadıkları gerekçesiyle alaya alındı.
Mary Toft vakası yalnızca tarihin garip bir dolandırıcılık hikayesi değildir. Olay aynı zamanda bilimin nasıl çalışması gerektiğine ilişkin güçlü bir örnek oluşturur. Bir iddianın şaşırtıcı olması onu doğru yapmadığı gibi, uzmanların ona inanması da tek başına kanıt değildir. 1726'da tavşan doğurduğunu söyleyen bir kadın İngiltere'nin önde gelen doktorlarından bazılarını harekete geçirmiş, kraliyet çevresinin dikkatini çekmiş ve haftalar boyunca ülkenin konuştuğu isimlerden biri olmuştu. Yaklaşık üç yüz yıl sonra Mary Toft'un hikayesinin hâlâ anlatılmasının nedeni de burada yatıyor. Tarihin en inanılmaz hikayelerinden birinin merkezinde doğaüstü bir olay değil, insanların inanmak istediği olağanüstü bir iddia vardı.
#MaryToft #İlginçTarih #TıpTarihi #TarihtenİlginçOlaylar #Ekubo
