Sfenks denildiğinde akla ilk olarak Mısır'daki Gize Sfenksi gelse de, bilmeceleriyle ünlenen karakter aslında Yunan mitolojisine aittir. Mısır'daki Büyük Sfenks, yaklaşık 4.500 yıl önce inşa edilmiş dev bir taş anıttır ve aslan gövdesi ile insan başı sayesinde gücü, bilgeliği ve krallığı simgeler. Tarihçiler, bu yapının Firavun Khafre döneminde piramitleri korumak amacıyla yapıldığını düşünmektedir. Ancak ona dair anlatılan bilmeceler tarihsel değil, mitolojik kökenlidir.
Yunan mitolojisindeki Sfenks ise kanatlı, aslan gövdeli, kadın başlı ve yılan kuyruklu korkutucu bir yaratıktır. Rivayete göre Tebai şehrinin girişinde bekler, yoldan geçen herkese bir bilmece sorardı. Bilmecesini çözemeyenleri öldürdüğü anlatılır. Sorduğu en ünlü bilmece şöyledir; "Sabah dört ayak, öğle vakti iki ayak, akşam ise üç ayak üzerinde yürüyen canlı hangisidir?" Cevap, insandır. İnsan bebekken emeklediği için dört ayaklı, yetişkin olduğunda iki ayaklı, yaşlandığında ise baston kullandığı için üç ayaklı sayılır.
Bu bilmeceyi doğru cevaplayan kişi, Yunan mitolojisinin en önemli kahramanlarından Oidipus olmuştur. Bilmeceyi çözdükten sonra Sfenks'in yenilgiyi kabul ederek kendini yüksek bir kayalıktan attığı ya da öldüğü anlatılır. Bu olay, yalnızca zekanın kaba güçten üstün gelebileceğini simgeleyen en ünlü mitolojik öykülerden biri olarak kabul edilir.
Bugün Sfenks, hem antik Mısır'ın en büyük simgelerinden biri hem de Yunan mitolojisinin en gizemli yaratıklarından biri olarak yaşamaya devam ediyor. Bir yanda binlerce yıllık taş bir anıt, diğer yanda insan zekasını sınayan efsanevi bir yaratık. Aynı isim altında birleşseler de aslında iki farklı kültürün birbirinden tamamen farklı sembolleridir.
