Bu akımlar yalnızca sanat tarihini değil, insanın dünyayı algılama biçimini de parçalayıp yeniden kurmuştur.
Dada (Dadaizm)
Dada, I. Dünya Savaşı’nın yarattığı yıkıma ve akılcı, düzenli Batı düşüncesine karşı bilinçli bir kaos olarak doğmuştur; sanatın anlamlı, estetik ya da mantıklı olmak zorunda olmadığı fikrini savunur ve saçmalığı bir silah gibi kullanır. Etkisi, sanatın kutsallığını yıkmasıdır; kavramsal sanatın, performansın ve günümüz çağdaş sanatının önünü açmıştır. Örnek olarak hazır nesneler, kolajlar ve ironik işler öne çıkar; pisuarın sanat eseri ilan edilmesi bu akımın ruhunu özetler.
De Stijl
De Stijl, sanatı en saf ve evrensel forma indirgeme arzusuyla ortaya çıkmış, yalnızca dikey–yatay çizgiler ve ana renkleri esas almıştır. Etkisi, yalnızca resimde değil mimari, grafik tasarım ve modern tipografide de hissedilir. Bugün minimal tasarım dediğimiz pek çok anlayışın kökeninde bu akım vardır. Örnek olarak Mondrian’ın siyah çizgilerle bölünmüş kırmızı–mavi–sarı kompozisyonları gösterilir.
Fovizm (Fauvism)
Fovizm, rengi doğayı betimlemek için değil, duyguyu doğrudan aktarmak için kullanan ilk modern akımlardan biridir; renkler bilinçli olarak gerçek dışıdır. Etkisi, ekspresyonizmin ve soyut dışavurumculuğun temelini atmasıdır. Örneklerde çarpıcı, neredeyse bağıran renkler ve sadeleştirilmiş formlar dikkat çeker.
Fütürizm
Fütürizm, geçmişe ait ne varsa reddeden, hız, makine, şehir ve teknolojiye hayranlık duyan bir akımdır. Etkisi, hareket duygusunu resim ve heykelde görünür kılmasıdır; sinema, grafik ve reklam estetiğini de etkilemiştir. Örneklerde üst üste binen figürler, titreşim ve dinamizm hissi baskındır.
Kübizm
Kübizm, nesneleri tek bir bakış açısından değil, aynı anda birden fazla açıdan gösterme fikrine dayanır; gerçeklik parçalanır ve yeniden kurulur. Etkisi, modern sanatın kırılma noktası olmasıdır; soyut sanatın kapısını doğrudan açmıştır. Örneklerde geometrik formlar, parçalanmış yüzler ve çoklu perspektif görülür.
Post-Empresyonizm
Post-Empresyonizm, izlenimciliğin anlık ışık ve renk anlayışını yeterli bulmayıp, duygu, yapı ve kişisel anlatımı merkeze almıştır. Etkisi son derece büyüktür; modern sanatın neredeyse tüm ana damarları bu akımdan beslenir. Örneklerde güçlü fırça darbeleri, sembolik renkler ve kişisel stil öne çıkar.
Süprematizm
Süprematizm, sanatı tamamen nesneden kurtarıp saf duyguya indirgemeyi amaçlar; kare, daire ve çizgi gibi temel formlar kullanılır. Etkisi, soyut sanatın felsefi zeminini güçlendirmesidir. En bilinen örnek, siyah bir karenin beyaz zemin üzerine yerleştirildiği kompozisyondur.
Sürrealizm
Sürrealizm, bilinçaltını, rüyaları ve bastırılmış arzuları sanatın merkezine alır; mantık askıya alınır. Etkisi, yalnızca resimde değil edebiyat, sinema ve psikanalitik düşüncede de derindir. Örneklerde eriyen nesneler, mantık dışı mekânlar ve rüya atmosferi görülür.
Yapısalcılık
Yapısalcılık, bir sanat eserini tek başına değil, onu oluşturan ilişkiler sistemi üzerinden anlamayı savunur; anlam, yapıdan doğar. Etkisi daha çok sanat teorisi, edebiyat ve mimaride hissedilir; modern analiz yöntemlerinin temelidir. Örnekler doğrudan resimden çok, sistematik kurguya dayalı sanat ve mimari yapılarda görülür.
Vortikizm
Vortikizm, İngiltere merkezli kısa ömürlü ama etkili bir akım olarak, makineleşme ve enerjiyi sert, köşeli formlarla ifade etmiştir. Etkisi sınırlı olsa da modern İngiliz sanatının kimlik arayışında önemli bir rol oynamıştır. Örneklerde endüstriyel sertlik, spiral enerji ve soyut yapı dikkat çeker.
