Komplo teorileri denildiğinde akla gelen en sıra dışı iddialardan biri hiç kuşkusuz Reptilian, yani Sürüngen İnsanlar teorisidir. Bu teoriye göre dünyanın en güçlü siyasetçileri, iş insanları, kraliyet ailelerinin bazı üyeleri ve etkili isimler aslında insan görünümüne bürünebilen sürüngen kökenli varlıklardır. İddiaya göre bu varlıklar binlerce yıldır Dünya'da gizlice yaşamaktadır ve amaçları insanlığı perde arkasından kontrol ederek küresel düzeni yönetmektir. Bilimsel açıdan bu iddiaları destekleyen güvenilir bir kanıt bulunmamasına rağmen, teori özellikle internetin yaygınlaşmasıyla birlikte dünyanın en çok konuşulan komplo teorilerinden biri haline gelmiştir.
Sürüngen varlık fikrinin kökeni modern çağdan çok daha eskilere uzanır. Mezopotamya, Mısır, Hindistan ve Orta Amerika uygarlıklarının mitolojilerinde yılan ya da sürüngen özellikleri taşıyan tanrılar ve doğaüstü varlıklar yer alır. Antik Mısır'da kobra kutsal gücün simgesi kabul edilirken, Aztek ve Maya kültürlerinde tüylü yılan tanrısı Quetzalcoatl önemli bir figürdür. Ancak tarihçiler bu anlatıların sembolik ve mitolojik olduğunu, bunların gerçek sürüngen insanların varlığına kanıt oluşturmadığını belirtmektedir. Buna rağmen komplo teorilerini savunanlar, bu benzerlikleri eski uygarlıkların aynı gizli gerçeği farklı şekillerde aktardığının işareti olarak yorumlamaktadır.
Reptilian teorisinin günümüzde tanınmasını sağlayan en önemli isimlerden biri İngiliz yazar David Icke'dir. Icke, 1990'lı yıllardan itibaren yayımladığı kitaplarda ve verdiği konferanslarda dünyanın önemli bir bölümünün şekil değiştirebilen sürüngen kökenli varlıklar tarafından yönetildiğini öne sürmüştür. Ona göre bu varlıklar insan görünümüne bürünebilmekte, büyük finans kuruluşlarını, hükümetleri ve medya organlarını etkileyerek küresel olayları yönlendirebilmektedir. Zamanla bu iddialar sosyal medya, belgeseller ve internet forumları sayesinde milyonlarca kişiye ulaşmış, teori popüler kültürün en bilinen komplo anlatılarından biri haline gelmiştir.
Komplo teorisini destekleyen kişiler zaman zaman televizyon yayınlarında görülen görüntü bozulmalarını, göz bebeklerinde oluşan dijital yansımaları veya düşük kaliteli video kayıtlarını sürüngen kimliklerinin kısa süreliğine ortaya çıktığı şeklinde yorumlamaktadır. Bazı videolarda insanların gözlerinin anlık olarak değiştiği ya da yüzlerinde farklılık oluştuğu iddia edilir. Ancak görüntü uzmanları ve dijital medya araştırmacıları, bu tür kayıtların büyük bölümünün kamera sıkıştırması, yayın hataları, ışık yansımaları ve video kodlama sorunlarından kaynaklandığını belirtmektedir.
Psikologlara göre Reptilian teorisinin yaygınlaşmasının önemli nedenlerinden biri, insanların karmaşık olayları tek ve güçlü bir açıklamayla anlamlandırma eğilimidir. Büyük ekonomik krizler, savaşlar, salgınlar veya siyasi gelişmeler karşısında bazı insanlar, tüm bu olayların arkasında gizli ve tek bir gücün bulunduğuna inanmayı daha anlaşılır bulabilmektedir. Belirsizlik dönemlerinde komplo teorilerine olan ilginin artması da bu nedenle dikkat çekmektedir. Sosyal medya algoritmaları benzer içerikleri art arda göstermeye başladığında ise kişiler yalnızca kendi inançlarını destekleyen bilgilere maruz kalabilir ve bu durum teorilerin daha da yayılmasına katkı sağlayabilir.
Bilim dünyası ise Reptilian teorisini destekleyen doğrulanabilir hiçbir fiziksel, biyolojik veya tarihsel kanıt bulunmadığını vurgulamaktadır. Bugüne kadar şekil değiştirebilen sürüngen insanlara ait güvenilir bir DNA örneği, bilimsel inceleme, doğrulanmış belge veya bağımsız gözlem ortaya konulamamıştır. Bu nedenle teori, bilimsel bir gerçek olarak değil, popüler kültürde yer edinmiş bir komplo anlatısı olarak değerlendirilmektedir.
Yine de Reptilian teorisi günümüzde filmlerden dizilere, video oyunlarından romanlara kadar pek çok esere ilham vermeyi sürdürmektedir. İnsan görünümündeki gizemli varlıklar fikri, bilinmeyene duyulan merakla birleşerek izleyicilerin ilgisini çekmektedir. Gerçekliği kanıtlanmamış olsa da Reptilian teorisi, insanların gizemli olayları açıklama isteğinin ve bilinmeyene duyduğu merakın en dikkat çekici örneklerinden biri olarak popülerliğini korumaya devam etmektedir.
