Bir başkası ayağınızın altına, belinize ya da koltuk altınıza dokunduğunda kahkahaya boğulabilirsiniz. Ama aynı hareketi kendi elinizle yaptığınızda neredeyse hiçbir şey olmaz. Üstelik nereye, ne zaman ve nasıl dokunacağınızı biliyor olmanız dışında eliniz de aynı el, teniniz de aynı ten. Peki beynimiz kendi gıdıklamamıza neden kanmıyor?
Cevabın önemli bir kısmı beynin tahmin yeteneğinde saklı. Elinizi hareket ettirmeye karar verdiğiniz anda beyniniz yalnızca kaslarınıza hareket emri göndermiyor. Yapacağınız hareketin oluşturacağı duyusal sonucu da önceden tahmin ediyor. Yani parmağınızı karnınıza doğru götürürken beyniniz daha dokunmadan birazdan nerede ve yaklaşık nasıl bir temas hissedeceğinizi biliyor. Bu süreçte özellikle beyincik önemli bir rol oynuyor. Beyin, kendi hareketlerimizden kaynaklanan duyumları dışarıdan gelen ve tahmin edilemeyen dokunuşlardan ayırabiliyor. Kendi dokunuşumuz beklenen bir olay olduğu için oluşturduğu duyusal etki azaltılıyor. Başka biri sizi gıdıkladığında ise hareketin tam zamanını, yönünü ve şiddetini kontrol edemiyorsunuz. Beyin için sürpriz burada başlıyor.
Aslında gıdıklanmanın garip tarafı da bu. Kahkaha atmamıza rağmen gıdıklanmak her zaman tamamen keyifli bir deneyim değil. Özellikle hassas bölgelerde kontrolün başka birinde olması, dokunmanın ne zaman geleceğinin bilinmemesi ve hareketin öngörülememesi güçlü bir tepki yaratabiliyor. Bu nedenle gıdıklanma, eğlence ile savunma tepkisinin birbirine karıştığı ilginç davranışlardan biri olarak görülüyor.
Bilim insanları bunu deneylerle de sınadı. Araştırmalarda insanların kendi hareketleriyle oluşturduğu dokunuşlar ile dışarıdan oluşturulan dokunuşların farklı algılandığı görüldü. Hatta kişinin yaptığı hareket ile hissettiği dokunuş arasına küçük bir zaman gecikmesi eklendiğinde, temasın daha gıdıklayıcı algılanabildiği gösterildi. Beynin tahmini ile gerçekleşen olay arasındaki fark büyüdükçe sürpriz de geri dönüyor.
Sorun ellerinizin gıdıklama konusunda yeteneksiz olması değil. Rakibiniz beyniniz. Siz daha parmağınızı hareket ettirirken o birkaç adım önden gidiyor ve birazdan ne hissedeceğinizi tahmin ediyor. Belki de gıdıklanmanın sırrı dokunmakta değil, ne zaman dokunulacağını bilmemekte saklı.
