Antik dünyanın büyük hükümdarları arasında bazı isimler kazandıkları savaşlarla, bazıları kurdukları imparatorluklarla, bazıları ise arkalarında bıraktıkları şehirlerle hatırlanır. II. Nebukadnezar ise bütün bunların izlerini aynı hikayede birleştiren, Babil’i yalnızca güçlü bir başkent değil binlerce yıl sonra bile hayal gücünü harekete geçiren görkemli bir şehir haline getiren hükümdarlardan biridir.
MÖ 605 ile 562 yılları arasında Yeni Babil İmparatorluğu’nun başında bulunan II. Nebukadnezar, babası Nabopolassar’ın kurduğu siyasi gücü devraldığında Mezopotamya büyük devletlerin hakimiyet mücadelesine sahne oluyordu ve genç kralın önündeki mesele yalnızca tahtını korumak değil, Babil’i bölgenin tartışmasız merkezlerinden biri haline getirmekti. Henüz kral olmadan önce bile askeri başarılarıyla adını duyurmuş özellikle MÖ 605’teki Karkamış Savaşı’nda Babil kuvvetlerinin Mısır ve müttefikleri karşısındaki zaferinde önemli rol oynamıştı. Tahta çıktığında ise Nebukadnezar’ın hükümdarlığı savaş meydanlarından çok daha büyük bir iz bırakmaya başladı, çünkü onun döneminde Babil devasa surları tapınakları, sarayları, tören yolları ve gösterişli kapılarıyla yeniden şekillendirildi Bugün Berlin’deki Pergamon Müzesi koleksiyonuyla özdeşleşen ünlü İştar Kapısı, mavi sırlı tuğlaları üzerinde aslanlar, boğalar ve ejderhayı andıran musḫussu figürleriyle yalnızca bir şehir kapısı değil, Babil’in gücünü daha şehre girerken ziyaretçiye hissettiren muazzam bir siyasi ve dini gösteriydi.
Nebukadnezar’ın Babil’e yaptığı yatırımların merkezinde şehrin koruyucu tanrısı Marduk’a duyulan bağlılık da bulunuyordu kral yazıtlarında gerçekleştirdiği inşa faaliyetlerinden uzun uzun söz ediyor, tapınakların ve kutsal alanların yenilenmesini hükümdarlığının önemli görevlerinden biri olarak görüyordu. Bu nedenle onun Babil’i yalnızca zengin bir başkent olarak değil, tanrılarla insanlar arasındaki düzenin yeryüzündeki merkezi gibi tasarladığı düşünülebilir. Fakat Nebukadnezar’ın adı yalnızca ihtişamla anılmaz Hükümdarlığının en önemli ve tarihsel açıdan en ağır sonuçlarından biri Kudüs üzerine düzenlediği seferlerdi. Babil ordusu MÖ 6 yüzyılın başlarında bölgeye müdahale etmiş, MÖ 587/586 civarında Kudüs ele geçirilmiş, Birinci Tapınak yıkılmış ve Yahuda halkının bir bölümü Babil’e sürülmüştü. Tarihte Babil Sürgünü olarak bilinen bu dönem, Yahudi tarihinin ve dini hafızasının en belirleyici kırılmalarından biri haline geldiği için Nebukadnezar’ın adı farklı kültürlerde bir tarafta büyük bir imparator ve şehir kurucusu, diğer tarafta yıkım ve sürgünle hatırlanan bir fatih olarak yaşamaya devam etti.
Onun etrafındaki en büyüleyici hikaye ise kuşkusuz Babil’in Asma Bahçeleridir. Antik dünyanın Yedi Harikası arasında sayılan bu bahçelerin kat kat yükselen teraslardan, büyük ağaçlardan ve gelişmiş sulama sistemlerinden oluştuğu anlatılmış, sonraki geleneklerde Nebukadnezar’ın bu olağanüstü bahçeleri memleketinin yeşil dağlarını özleyen eşi için yaptırdığı söylenmiştir ancak burada tarih ile efsane birbirinden ayrılmaya başlar, çünkü bugüne kadar Babil’de Asma Bahçeler’in varlığını kesin biçimde kanıtlayan arkeolojik bulgular elde edilememiştir ve bazı araştırmacılar antik yazarların anlattığı bahçelerin aslında Asur başkenti Ninova’daki büyük bahçelerle karıştırılmış olabileceğini düşünmektedir. Nebukadnezar’ın hikayesini bugün hala ilgi çekici yapan şey de tam olarak budur karşımızda yalnızca efsanelerin sisinde kaybolmuş bir kral değil kendi döneminden kalan çivi yazılı belgelerle ve Babil’in kalıntılarıyla tarihsel varlığı güçlü biçimde doğrulanan gerçek bir hükümdar vardır, fakat bu gerçek hükümdarın çevresinde yüzyıllar boyunca öylesine büyük bir efsane tabakası oluşmuştur ki nerede tarihin bittiğini, nerede anlatının başladığını anlamak bazen kolay değildir.
Yaklaşık kırk üç yıl süren uzun hükümdarlığının ardından II. Nebukadnezar MÖ 562’de öldü. Kurduğu siyasi düzen kendisinden sonra uzun süre yaşayamadı ve Yeni Babil İmparatorluğu yalnızca birkaç on yıl sonra Pers Kralı Büyük Kyros’un Babil’i ele geçirmesiyle sona erdi, ancak Nebukadnezar’ın dönüştürdüğü şehrin hatırası imparatorluğun kendisinden çok daha uzun yaşadı. Bugün Babil’in büyük bölümünden geriye sessiz kalıntılar kalmış olsa da İştar Kapısı’nın mavi tuğlaları, çivi yazılı metinler, kutsal yapıların izleri ve hala çözülemeyen Asma Bahçeler tartışması bize aynı şeyi hatırlatıyor. Bazı krallar yalnızca ülkeleri yönetir, bazıları ise öldükten binlerce yıl sonra bile insanların hayalinde yaşamaya devam edecek bir dünya bırakır. Nebukadnezar, ikincilerden biriydi.
