Bir Ahtapot Bir İnsana Hayatı Öğretebilir Mi?
Bir insan her gün aynı okyanusa giriyor. Aynı suyun altında yüzüyor ve zamanla vahşi bir ahtapotla karşılaşmaya başlıyor. İlk başta aralarında yalnızca mesafe ve merak var. Sonra ahtapot kaçmamaya, yaklaşmaya ve sonunda insanla temas kurmaya başlıyor. Kulağa bir animasyon filminin konusu gibi gelebilir. Fakat My Octopus Teacher, Güney Afrika kıyılarındaki gerçek bir karşılaşmadan doğdu.
2020 yapımı belgeselin merkezinde film yapımcısı Craig Foster bulunuyor. Foster hayatının zor bir döneminde Cape Town yakınlarındaki soğuk sularda serbest dalış yapmaya başlıyor. Burada bir dişi ahtapotla karşılaşıyor ve onu yaklaşık bir yıl boyunca neredeyse her gün ziyaret ediyor. Başlangıçta hayvan Foster'dan saklanıyor. Fakat günler geçtikçe alışılmadık bir güven ilişkisi oluşuyor. Ahtapot yaklaşmaya, Foster'ın eline dokunmaya ve çevresinde rahat davranmaya başlıyor.
Belgeselin büyüsü tam olarak burada ortaya çıkıyor. Ahtapot artık yalnızca gözlemlenen bir canlı olmaktan çıkıyor. Onun problem çözmesini, avlanmasını, tehlikeden kaçmasını ve çevresini inanılmaz bir yaratıcılıkla kullanmasını izliyoruz. Bir avcı yaklaştığında taşları ve kabukları vücuduna yapıştırarak kendisini koruyabiliyor, çevresine uyum sağlayabiliyor ve saniyeler içinde davranış değiştirebiliyor. İzleyici farkında olmadan başka bir canlı türünün dünyasına girmeye başlıyor.
Ancak Foster doğaya müdahale etmemeyi seçiyor. Bu karar belgeselin en zor anlarını yaratıyor. Bağ kurduğu canlı tehlikeye girdiğinde insanın ilk içgüdüsü yardım etmek olabilir. Fakat vahşi doğanın içinde gözlemci olmak başka, o sistemin kurallarını değiştirmek başkadır. My Octopus Teacher tam da bu sınır üzerinde ilerliyor.
Film, 2021 Akademi Ödülleri'nde En İyi Belgesel Film Oscar'ını kazandı. Başarısının arkasında yalnızca olağanüstü su altı görüntüleri yok. Belgesel insan merkezli dünyaya küçük ama güçlü bir itiraz yöneltiyor. Zekanın, merakın, korkunun ve yaşam mücadelesinin yalnızca bize ait olmadığını hatırlatıyor.
Ve belki filmin en güzel tarafı şu: Başlangıçta bir insanın ahtapotu incelemesini izlediğimizi sanıyoruz. Film ilerledikçe ilişkinin yönü değişiyor. Foster ahtapotu anlamaya çalışırken kendi hayatına, doğaya ve diğer canlılarla kurduğu ilişkiye yeniden bakmaya başlıyor. Belgeselin adı bu yüzden son derece anlamlı hale geliyor. Çünkü hikayenin sonunda öğretmenin kim olduğu konusunda pek şüphe kalmıyor.
Yıl: 2020
Yönetmenler: Pippa Ehrlich, James Reed
Tür: Doğa, yaşam, insan ve hayvan ilişkisi
Öne çıkan ödül: En İyi Belgesel Film Oscar'ı
Etiketler: #MyOctopusTeacher #Belgesel #Ahtapot #Okyanus #Doğa #VahşiYaşam #Ekubo
