Kişilerin dini inançlarının veya manevi duygularının kullanılarak menfaat sağlandığı iddiaları, dolandırıcılık suçunun nitelikli halleri bakımından değerlendirilmektedir. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 8 Aralık 2021 tarihli, 2021/34387 Esas ve 2021/11886 Karar sayılı ilamında, muska ve büyü yöntemleriyle çeşitli sorunları çözeceğini ileri süren kişinin para alması nedeniyle yürütülen ceza yargılamasında görevli mahkeme sorunu incelenmiştir. Yüksek Mahkeme, eylemin dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmadığının ağır ceza mahkemesi tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirterek hükümleri bozmuştur.
Karara konu olayda sanığın, katılanlara muska ve büyü gibi yöntemlerle psikolojik sorunlarından kurtulacaklarını ve yaşadıkları sıkıntıların giderileceğini söylediği ileri sürüldü. Sanığın ayrıca medyumluk diploması vereceğini ve bazı kişilerin emekli olmasını sağlayacağını vaat ettiği belirtildi. Bu vaatler karşılığında katılanlardan toplam 17.350 lira aldığı iddia edildi. Sanığın katılanlar adına düzenlenmiş medyumluk diploması ve kartvizit biçiminde belgeler verdiği de dosyaya yansıdı.
Sanık hakkında dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarından ceza yargılaması yürütüldü. İlk derece mahkemesi, asliye ceza mahkemesi sıfatıyla yargılamaya devam ederek hükümler kurdu. Ancak dosyanın temyiz incelemesinde, eylemin basit dolandırıcılık kapsamında mı yoksa Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında mı değerlendirilmesi gerektiği tartışma konusu oldu. Bu ayrım, suçun hukuki niteliği yanında yargılamayı gerçekleştirecek mahkemenin görevini de etkiliyordu.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 157. maddesinde dolandırıcılık suçunun temel hali düzenlenmiştir. Kanun'un 158. maddesinin birinci fıkrasının a bendinde ise suçun dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle işlenmesi nitelikli hal olarak kabul edilmiştir. Nitelikli dolandırıcılık suçunda failin hileli davranışlarla mağduru aldatması, bu aldatma sonucunda mağdurun veya başkasının zararına kendisine ya da başkasına yarar sağlaması gerekir. Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi, kanunda öngörülen diğer unsurlarla birlikte suçun daha ağır yaptırıma bağlanan biçimini oluşturur.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, sanığın muska ve büyü vaatleriyle para aldığı ve medyumluk diploması niteliğinde belgeler düzenlediği iddiasının, nitelikli dolandırıcılık ve sahtecilik suçları bakımından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu değerlendirmenin görevli ağır ceza mahkemesi tarafından yapılması gerektiğini ifade etti. Asliye ceza mahkemesinin görevsizlik kararı vermek yerine yargılamayı sürdürerek hüküm kurmasını hukuka aykırı buldu. Bu nedenle hükümlerin diğer yönlerini incelemeksizin bozma kararı verdi.
Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2021/11886 Karar sayılı ilamı, dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle dolandırıcılık iddialarında suç vasfının ve görevli mahkemenin doğru belirlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Karar, sanığın nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediğine ilişkin kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü değildir. Yargıtay, ileri sürülen eylemlerin Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesi kapsamında değerlendirilmesini gerektiren hukuki ihtimal nedeniyle dosyanın görevli mahkemede incelenmesi gerektiğine hükmetmiştir.
