Miras bırakan kişilerin sağlığında taşınmazlarını veya diğer mal varlıklarını çocuklarından birine ya da başka bir yakınlarına devretmesi, ölümden sonra miras uyuşmazlıklarına neden olabilir. Bu işlemler arasında otomobil satışları da bulunmaktadır. Bir aracın noter aracılığıyla satılmış ve trafik sicilinde yeni sahibi adına kaydedilmiş olması, yapılan işlemin her durumda gerçek bir satış olduğunu göstermez. Satışın yalnızca görünüşte yapıldığı ve gerçekte bağışlama amaçlandığı iddiası hukuken incelenebilir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 22 Haziran 2020 tarihli, 2020/1985 Esas ve 2020/2139 Karar sayılı ilamına konu olayda, miras bırakan kişi ölümünden üç gün önce otomobilini torununa satmıştır. Ölümün ardından diğer mirasçılar, satışın gerçekte bağışlama amacı taşıdığını ve miras haklarını etkilediğini ileri sürerek dava açmıştır. Uyuşmazlığın temelinde, görünürdeki satış işleminin tarafların gerçek iradesini yansıtıp yansıtmadığı bulunmaktadır.
Miras hukukunda muris muvazaası olarak bilinen uyuşmazlıklar çoğunlukla taşınmaz devirlerinde gündeme gelir. Ancak taşınır mallar bakımından aynı kuralların doğrudan uygulanması her zaman mümkün değildir. Yargıtay, 1974 tarihli muris muvazaasına ilişkin İçtihadı Birleştirme Kararının tapulu taşınmazlarla sınırlı olduğunu belirtmiştir. Buna karşılık trafik siciline kayıtlı araçların devri, özel şekil kurallarına tabi olduğundan genel muvazaa hükümleri kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.
İncelenen olayda Yargıtay, otomobilin görünürde satış yoluyla devredildiğini, ancak tarafların gerçek iradesinin bağışlama olduğunu değerlendirmiştir. Görünürdeki satışın muvazaalı olduğu kabul edilmiş ve bu tespit hukuken yerinde bulunmuştur. Ancak Yargıtay, mahkemenin doğrudan trafik kaydının iptaline ve mirasçılar adına tesciline karar vermesini doğru bulmamıştır. Trafik siciline ilişkin tescil işleminin idari niteliği nedeniyle mahkemenin mirasçıların mülkiyet hakkını tespit etmekle yetinmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu karar, miras bırakanın sağlığında yaptığı her araç satışının iptal edilebileceği anlamına gelmez. Gerçek bir satışın bulunması, bedelin ödenmesi ve tarafların iradesinin satış yönünde olması halinde işlem hukuken geçerli olabilir. Buna karşılık satışın yalnızca görünüşte yapıldığı, gerçekte bağışlama amaçlandığı ve işlemin muvazaalı olduğu somut delillerle ortaya konulursa farklı hukuki sonuçlar doğabilir.
Sonuç olarak miras bırakanın otomobilini bir yakınına devretmesi, diğer mirasçıların hiçbir koşulda itiraz edemeyeceği bir işlem değildir. Ancak aracın taşınır mal olması nedeniyle uygulanacak hukuki kuralların ve mahkemenin verebileceği kararın kapsamının doğru belirlenmesi gerekir. Hukukta bir işlemin resmi biçimde yapılmış olması kadar, o işlemin tarafların gerçek iradesini yansıtması da önem taşır.
#MirasHukuku #AraçSatışı #MurisMuvazaası #Yargıtay #Mirasçılar #Hukuk #Ekubo
