Kira sözleşmeleri, tarafların kira bedelini ve ödeme koşullarını belirlediği temel belgelerdir. Ancak kira ilişkisi yıllarca devam ederken tarafların sözleşmede yazılı olandan farklı bir ödeme uygulamasını benimsemesi mümkündür. Özellikle kira artışlarının ne zaman yapılacağı konusunda sözleşme ile fiili ödeme alışkanlığı arasında farklılık bulunması, sonradan hukuki uyuşmazlıklara neden olabilir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 9 Mayıs 2019 tarihli, 2017/8010 Esas ve 2019/4357 Karar sayılı ilamında, dört yıllık bir kira sözleşmesindeki artış hükmü değerlendirilmiştir. Sözleşmede kira artışının belirli bir tarihte yapılması öngörülmesine rağmen kiracı, sözleşme devam ederken her yıl artış yaparak ödeme gerçekleştirmiştir. Daha sonra bu ödemelerin sözleşmeye uygun olmadığını ileri sürerek kira borcuna itiraz etmiştir.
Yargıtay, kiracının sözleşmedeki artış hükmünü bilmesine rağmen uzun süre farklı bir ödeme şeklini benimsemesini önemli bulmuştur. Kiracının herhangi bir çekince ileri sürmeden artışlı kira bedellerini ödemeye devam etmesi, somut olayın koşullarına göre bu ödeme yönteminin taraflar arasında yerleşmiş bir uygulama haline geldiğini gösterebilir.
Hukukta tarafların davranışları, bazı durumlarda sözleşmenin nasıl uygulandığının belirlenmesinde önem taşır. Ancak bu durum, sözleşmeye aykırı her ödemenin otomatik olarak geçerli hale geleceği anlamına gelmez. Özellikle emredici kanun hükümlerine aykırı kira artışları, yalnızca kiracının ödeme yapmış olması gerekçesiyle her durumda hukuka uygun kabul edilemez.
Kiracılar, sözleşmedeki artış şartlarından farklı ödeme yapmaları istendiğinde bunun hukuki dayanağını incelemelidir. Taraflar arasında yeni bir anlaşma yapılıyorsa koşulların yazılı olarak belirlenmesi, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltabilir. Özellikle ticari kiralarda uzun süre devam eden ödeme alışkanlıkları, tarafların gerçek iradesinin değerlendirilmesinde önem kazanabilir.
Sonuç olarak kira ilişkisinde yalnızca sözleşmede yazılan hükümler değil, tarafların bu hükümleri nasıl uyguladığı da bazı uyuşmazlıklarda dikkate alınabilir. Ancak yerleşmiş ödeme alışkanlıkları, kanunun emredici sınırlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
#KiraHukuku #KiraArtışı #KiraSözleşmesi #Yargıtay #KiracıHakları #Hukuk #Ekubo
