Bazı kadim anlatılarda tanrılar insanı cezalandırmadan önce işaret gönderir. Sorun, insanın o işareti zamanında anlayıp anlayamayacağıdır. Hitit arşivlerinden günümüze ulaşan Keşşi Destanı, tam da bu düşüncenin etrafında şekillenen, rüyaların, avın, aile hayatının ve tanrılarla insanlar arasındaki görünmez ilişkinin birbirine karıştığı oldukça eski ve bugün fazla bilinmeyen anlatılardan biridir. Hikayenin kökeni Hititlerden daha geniş bir kültürel dünyaya uzanır. Metin Hurri geleneğiyle bağlantılıdır ve Hitit katipleri tarafından aktarılmıştır üstelik anlatının izleri yalnızca Anadolu'da değil, Mısır'daki Amarna arşivinde bulunan bir metin parçasında da karşımıza çıkar. Bu durum Keşşi hikayesinin bir dönem oldukça geniş bir coğrafyada bilindiğini düşündüren en ilginç ayrıntılardan biridir.
Fakat bugün hikayenin tamamına sahip değiliz. Tabletler kırılmıştır. Bazı bölümler kaybolmuştur. Bu yüzden Keşşi'nin başına gelenleri kesintisiz bir roman gibi okuyamıyoruz elimizde kalan parçalar sayesinde olayların bazı bölümlerini görebiliyor ve anlatının genel yönünü takip edebiliyoruz. Hikayenin merkezinde Keşşi adlı bir adam bulunur. Keşşi bir avcıdır. Ancak hayatındaki büyük değişim bir savaşla veya tanrılarla karşılaşmasıyla değil, Şintalimeni adlı bir kadınla evlenmesiyle başlar. Keşşi eşine büyük bir tutkuyla bağlanır ve yeni hayatının içine öylesine kapanır ki eskiden yerine getirdiği bazı sorumluluklarını ihmal etmeye başlar. Kadim dünyanın gözünde burada mesele yalnızca bir adamın günlük alışkanlıklarını değiştirmesi değildir, çünkü insanın ailesine, topluma ve özellikle tanrılara karşı görevleri arasında belirli bir denge bulunduğuna inanılmaktadır.
Keşşi ise bu dengeyi bozar. Tanrılara sunması gereken kurbanları ve ritüel yükümlülüklerini ihmal etmeye başlar. Ve kadim anlatılarda tanrıları unutmanın sonuçları genellikle sessiz kalmaz. Keşşi bir süre sonra yeniden ava çıkmaya karar verir. Dağlara gider. Fakat alışık olduğu av dünyası artık ona eskisi gibi davranmaz. Av hayvanlarını bulmakta zorlanır. Bir avcı için bu yalnızca başarısız geçen bir gün değildir. Eski Yakın Doğu düşüncesinde doğanın düzeni tanrıların dünyasından tamamen bağımsız görülmediği için, avın ortadan kaybolması aynı zamanda ilahi düzenin insanın aleyhine dönmeye başladığının işareti olarak okunabilir. Keşşi'nin başına gelen tam olarak budur. Daha sonra anlatının en gizemli bölümlerinden biri başlar:
Rüyalar. Keşşi art arda olağanüstü rüyalar görür. Bugün tabletlerin eksikliği nedeniyle bütün rüyaların ayrıntılarını kusursuz biçimde yeniden kurmak mümkün değildir, fakat elimizde kalan metinler onun gördüğü görüntülerin sıradan gece düşleri olmadığını açıkça gösterir. Kadim Yakın Doğu'da rüyalar yalnızca zihnin rastgele görüntüleri olarak görülmüyordu. Bazen tanrılar insanlara doğrudan konuşmazdı. Bunun yerine rüyalar gönderirdi. Bir kral savaşa çıkmadan önce rüya görebilir, bir rahip rüyayı yorumlayabilir veya yaklaşan bir felaket semboller aracılığıyla haber verilebilirdi. Bu nedenle Keşşi'nin rüyaları da hikayede dekor değildir anlatının merkezindeki uyarı mekanizmasıdır. Fakat rüya görmek yeterli değildir. Rüyayı anlamak gerekir. Keşşi gördüklerini yorumlamak için annesine başvurur. Bu ayrıntı oldukça değerlidir, çünkü anlatıda annenin yalnızca aile içindeki bir figür olmadığını, oğlunun gördüğü sembollerin anlamını çözebilen bilge bir kişi konumunda bulunduğunu görürüz.
Böylece hikaye avcı Keşşi'nin fiziksel dünyasıyla annesinin yorumladığı görünmez dünya arasında gidip gelmeye başlar. Bir tarafta dağlar, av hayvanları ve günlük yaşam vardır. Diğer tarafta rüyalar, işaretler ve tanrıların iradesi. Ve Keşşi ikisinin tam ortasında durmaktadır. Aslında destanın en güçlü düşüncesi burada ortaya çıkar. İnsan tanrıları unutabilir, fakat tanrılar insanı unutmaz. Keşşi kendi hayatına dalmış, evliliğinin ve kişisel mutluluğunun içinde eski yükümlülüklerinden uzaklaşmıştır. Fakat içinde yaşadığı dünyanın düzeni onun seçimlerinden bağımsız değildir. Avın kaybolması ve rüyaların başlaması, bozulmuş ilişkinin giderek görünür hale gelmesidir. Bu nedenle Keşşi Destanı'nı yalnızca tanrıları kızdıran bir avcının hikayesi olarak okumak eksik kalır. Anlatının altında denge düşüncesi vardır. Kadim insan için yaşam yalnızca kişinin istediğini yapmasından ibaret değildir. Aile vardır. Toplum vardır. Doğa vardır. Tanrılar vardır. Ve insan bütün bunların arasında belirli bir düzeni korumak zorundadır.
Dengenin bir tarafına fazla ağırlık verdiğinde diğer taraf sessizce çökmeye başlayabilir. Keşşi'nin trajedisi de burada ortaya çıkar. Başlangıçta yaptığı şey kötü görünmez. Sevdiği kadınla evlenmiştir. Onunla vakit geçirmek istemektedir. Yeni hayatının mutluluğuna kapılmıştır. Fakat anlatı tam da bu nedenle ilginçtir. Çünkü felaket her zaman kötülükten doğmaz. Bazen unutmaktan doğar. Keşşi'nin hikayesinde rüyaların önemli olmasının nedeni de budur. Rüyalar geleceği gösteren basit kehanetlerden çok, insanın göremediği düzenin ona yeniden hatırlatılması gibidir. Tanrılar gökyüzünden bağırmaz. Dağlar yarılmaz. Şehirler bir anda yıkılmaz. Önce av ortadan kaybolur. Sonra geceleri görüntüler başlar. Ve insan kendisine şu soruyu sormak zorunda kalır. Bir şeyler bana ne anlatmaya çalışıyor. Keşşi Destanı'nın bugün elimizde eksik olması ise ikinci bir gizem katmaktadır. Bir zamanlar bu anlatının tamamını bilen insanlar vardı.
Keşşi'nin gördüğü bütün rüyaları biliyorlardı. Her sembolün ne anlama geldiğini anlayabiliyorlardı. Hikayenin sonunda ne olduğunu da biliyorlardı. Fakat tabletler kırıldı, bazı parçalar kayboldu ve binlerce yıl sonra bize yalnızca anlatının gölgeleri ulaştı. Yine de bu parçalar önemli bir şeyi göstermeye yetiyor. Üç bin yılı aşkın süre önce Anadolu ve çevresindeki insanlar da rüyaların anlamını merak ediyor, insanın yaptığı seçimlerle başına gelenler arasında görünmez bağlar kuruyor ve doğanın sessizleşmesini bile bir uyarı olarak okuyabiliyorlardı. Belki Keşşi Destanı'nın bugüne kalan en güçlü tarafı da budur. Bir avcı dağa çıkar. Avını bulamaz. Gece uyur. Garip rüyalar görür. Ve yavaş yavaş anlarız ki hikayenin gerçek avı dağlarda değildir. Keşşi'nin bulması gereken şey, kaybettiği dengedir.
