Orta Asya'nın uçsuz bucaksız bozkırlarında, Moğolistan'dan Altaylara ve Güney Sibirya'ya kadar uzanan geniş coğrafyada bugün hala ayakta duran bazı taşların üzerinde, boynuzları olağanüstü biçimde uzatılmış, gövdeleri hareket halindeymiş gibi işlenmiş ve çoğu zaman gerçek bir hayvandan çok gökyüzüne doğru yükselen mitolojik bir varlığı andıran geyik figürleri görülür arkeoloji literatüründe geyik taşları olarak bilinen bu anıtlar, özellikle Tunç Çağı'nın sonları ile Erken Demir Çağı'nın başlangıcındaki bozkır kültürlerinin ölüm savaşçılık, atalar ve kutsal dünya hakkındaki düşüncelerini anlamamızı sağlayan en etkileyici kalıntılar arasındadır. Bu taşların en dikkat çekici özelliği, üzerlerindeki geyiklerin sıradan bir av sahnesindeki hayvanlar gibi tasvir edilmemesidir bazı örneklerde geyiklerin uzun boynuzları geriye doğru kıvrılır, burunları kuş gagasını hatırlatan biçimde uzatılır ve bedenleri adeta havada süzülüyormuş gibi gösterilir, bu nedenle araştırmacılar söz konusu figürlerin yalnızca doğada yaşayan bir hayvanı temsil etmekten çok, dönemin insanlarının inanç dünyasında özel bir anlam taşıyan sembolik ya da mitolojik varlıklar olabileceğini düşünmektedir.
Geyiğin eski bozkır topluluklarının dünyasında neden bu kadar önemli olduğu konusunda tek ve kesin bir açıklama bulunmuyor ancak hayvanın boynuzlarını her yıl döküp yeniden çıkarması, hızlı hareket etmesi, yüksek ve uzak bölgelere ulaşabilmesi ve doğanın mevsimsel döngüsüyle güçlü biçimde ilişkilendirilmesi, onun yenilenme, yaşamın devamlılığı, ölümden sonraki yolculuk veya dünyalar arasında geçiş gibi düşüncelerle ilişkilendirilmiş olabileceğini düşündürüyor. Bu noktada dikkat edilmesi gereken önemli ayrıntı şudur Geyik taşlarının üzerindeki her figürü doğrudan ruhların göğe çıkışı şeklinde okumak kesinleşmiş bir bilgi değildir bu yorum güçlü ve etkileyici olsa da arkeolojik bulgular farklı açıklamalara da açıktır. Geyik taşlarını daha da gizemli hale getiren şey, üzerlerinde yalnızca geyiklerin bulunmamasıdır bazı taşlarda kemerler hançerler, baltalar, yaylar ve savaşçılarla ilişkilendirilebilecek başka nesneler de görülür ve taşın farklı bölümleri birlikte incelendiğinde, anıtın tamamının devasa ve sembolik bir insan bedenini temsil ediyor olabileceği düşüncesi ortaya çıkar. Taşın üst bölümündeki işaretlerin başı veya yüzü, orta bölümdeki kemerin beli, aşağıdaki silahların ise savaşçı kimliğini temsil ettiği yönünde yorumlar vardır böyle bakıldığında taş, üzerine birkaç hayvan çizilmiş basit bir kaya olmaktan çıkar ve ölmüş ya da anılan önemli bir kişinin sembolik bedenine dönüşür
Bu anıtların çevresinde bulunan taş düzenlemeleri, kurban alanları ve özellikle atlarla bağlantılı arkeolojik kalıntılar da hikayenin başka bir parçasını oluşturur bozkır kültürlerinde at yalnızca ulaşım ve savaş aracı değildi, insanın toplumsal statüsünün, hareket özgürlüğünün ve bazı ölüm ritüellerinin merkezinde bulunuyordu. Bu nedenle geyik taşlarının çevresindeki at kalıntıları ve törensel düzenlemeler, bu alanların sıradan işaret taşlarından ziyade ölüm, anma, atalar ve törensel uygulamalarla bağlantılı kutsal alanlar olduğunu düşündürmektedir. Burada sık yapılan bir tarihsel hatayı da düzeltmek gerekir. Geyik taşlarını doğrudan Göktürklere ait anıtlar olarak görmek doğru değildir, çünkü en eski ve en karakteristik örnekler Göktürk döneminden çok daha eskidir bunlar genel olarak MÖ ikinci binyılın sonları ile MÖ birinci binyılın başlarına tarihlenen Orta Asya bozkır kültürleriyle ilişkilendirilir. Dolayısıyla bu taşlar, daha sonraki Türk topluluklarında karşımıza çıkan geyik, kutsal hayvan atalar ve doğa motiflerinin çok daha eski bozkır kültürlerindeki köklerini anlamak açısından önemlidir, fakat arada kesintisiz ve doğrudan bir bağlantı varmış gibi kesin konuşmak tarihsel açıdan temkin gerektirir.
Yine de geyik motifi yüzyıllar boyunca Orta Asya'nın kültürel hafızasından tamamen kaybolmamış, farklı Türk ve bozkır topluluklarının efsanelerinde yol gösteren, kutsal mekana götüren, avcıyı bilinmeyen bir bölgeye sürükleyen veya sıradan dünya ile gizemli olan arasındaki sınırı aşan bir hayvan olarak tekrar tekrar karşımıza çıkmıştır bu yüzden taşların üzerindeki göğe uzanan boynuzlara baktığımızda gördüğümüz şey yalnızca binlerce yıl önce yaşamış bir hayvanın resmi değil, insanın ölüm karşısında geliştirdiği en eski sorulardan birinin taşa bırakılmış izidir. Belki de asıl gizem şudur. Bu insanlar taşlara neden geyiği kazıdı sorusundan önce, Geyiğin onları nereye götürdüğüne inanıyorlardı diye sormamız gerekiyor. Çünkü binlerce yıl sonra hayvanlar, savaşçılar ve törenler çoktan kaybolmuş olsa da bozkırın ortasındaki o taşlar hala aynı yerde duruyor üzerlerindeki geyikler ise sanki yere basmak yerine göğe doğru koşmaya devam ediyor.
