897 yılında Roma'da gerçekleşen bir mahkeme, tarihin en sıra dışı olaylarından biri olarak kayıtlara geçti. Papa Formosus, ölümünün üzerinden yaklaşık dokuz ay geçtikten sonra mezarından çıkarıldı, papalık kıyafetleri giydirildi ve bir mahkeme salonunda sanık sandalyesine oturtuldu. Üstelik karşısında kendisini suçlayan kişi, görevdeki Papa VI. Stephanus'tu. Tarihe Kadavra Sinodu olarak geçen bu olayda yargılanan kişi konuşamıyor, kendisini savunamıyor ve hakkında verilen kararları duyamıyordu. Çünkü sanık, çoktan ölmüştü.
Papa Formosus, 891 yılında papalık makamına yükselmiş ve 896 yılında hayatını kaybetmişti. Ancak yaşadığı dönemde İtalya'daki siyasi mücadeleler, papalık makamını da derinden etkiliyordu. Roma'nın güçlü aileleri, soylular ve imparatorluk üzerinde hak iddia eden yöneticiler arasında yoğun bir iktidar mücadelesi yaşanıyordu. Formosus da bu çekişmelerin merkezindeki isimlerden biriydi. Ölümünden sonra değişen siyasi dengeler, onun papalık dönemindeki kararlarının yeniden tartışılmasına yol açtı. Yerine geçen papalardan VI. Stephanus, Formosus'u ölümünden sonra yargılatmaya karar verdi.
Mahkeme için Formosus'un cesedi mezarından çıkarıldı ve papalık giysileriyle donatılarak bir taht üzerine yerleştirildi. Duruşma, Roma'daki Lateran Bazilikası'nda gerçekleştirildi. Ölü papanın karşısında suçlamaları yönelten VI. Stephanus bulunuyordu. Formosus adına cevap vermesi için bir diyakoz görevlendirilmişti. Suçlamalar arasında kilise hukukuna aykırı biçimde başka bir piskoposluk makamından Roma piskoposluğuna geçmesi ve papalık görevini usulsüz biçimde üstlenmesi yer alıyordu. Ancak bu yargılamanın arkasında yalnızca dini kurallar değil, dönemin siyasi hesaplaşmaları da bulunuyordu.
Duruşmanın sonucu şaşırtıcı değildi. Kendini savunma imkanı bulunmayan Formosus suçlu ilan edildi. Papalık döneminde gerçekleştirdiği işlemler geçersiz sayıldı ve kendisine ait papalık yetkilerinin meşru olmadığına hükmedildi. Cesedinin üzerindeki papalık kıyafetleri çıkarıldı. Kutsama sırasında kullanılan sağ elinin üç parmağı kesildi. Ardından ceset önce gömüldü, daha sonra yeniden çıkarılarak Tiber Nehri'ne atıldı. Bu uygulamalar, ölmüş bir kişiyi yalnızca hukuken değil, sembolik olarak da papalık makamından silme girişimiydi.
Ancak olaylar burada sona ermedi. Kadavra Sinodu, Roma'da büyük tepki yarattı. VI. Stephanus'un otoritesi sarsıldı ve aynı yıl görevinden uzaklaştırılarak hapsedildi. Kısa süre sonra hapishanede boğularak öldürüldü. Formosus'un cesedinin nehirden çıkarıldığı ve yeniden gömüldüğü aktarılır. Sonraki papalar döneminde Kadavra Sinodu'nun kararları iptal edildi ve Formosus'un itibarı iade edilmeye çalışıldı. Bununla birlikte papalık makamındaki siyasi çekişmeler devam ettiği için Formosus hakkındaki kararlar sonraki yıllarda yeniden tartışma konusu oldu.
Kadavra Sinodu, Orta Çağ Avrupa'sında dini otorite ile siyasi iktidarın ne kadar iç içe geçtiğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak tarihteki yerini aldı. Bir insanın ölümünden sonra bile siyasi rakipleri tarafından tehdit olarak görülmesi, dönemin güç mücadelelerinin ulaştığı boyutu ortaya koyuyordu. Yaklaşık 1.130 yıl önce gerçekleşen bu olay, tarihin en tuhaf mahkemelerinden biri olarak hatırlanıyor. Çünkü 897 yılında Roma'da adalet adına kurulan bir mahkemede, hüküm vermek için yaşayan bir sanığa bile ihtiyaç duyulmamıştı.
#KadavraSinodu #PapaFormosus #OrtaÇağ #Tarih #İlginçTarih #Ekubo
