İş sözleşmelerinde çalışanların işten ayrıldıktan sonra rakip bir işletmede çalışmasını veya kendi rakip işletmesini kurmasını sınırlayan hükümler bulunabilir. Rekabet yasağı olarak bilinen bu düzenlemeler, işverenin müşteri çevresini ve ticari sırlarını korumayı amaçlar. Ancak çalışanların ekonomik geleceğini sınırsız biçimde kısıtlamak mümkün değildir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 9 Temmuz 2013 tarihli, 2013/6395 Esas ve 2013/20908 Karar sayılı ilamında, iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra rekabet yasağına aykırı davranıldığı iddiasıyla açılan cezai şart davasında görevli mahkeme değerlendirilmiştir. Uyuşmazlığın temelinde, iş ilişkisinin sona ermesinden sonra ortaya çıkan rekabet yasağı ihlalinin hangi mahkemede inceleneceği bulunmaktadır.
Yargıtay, iş sözleşmesinin sona ermesinden sonraki rekabet yasağı ihlalinden kaynaklanan uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olduğunu ve o tarihteki hukuki düzenlemeler çerçevesinde Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli bulunduğunu belirtmiştir. Buna karşılık iş ilişkisi devam ederken işçinin sadakat borcuna aykırı davranışları farklı hukuki değerlendirmelere konu olabilir.
Rekabet yasağı sözleşmelerinin geçerliliği için kanunun aradığı şartların bulunması gerekir. Çalışanın işverenin müşteri çevresi veya üretim sırları gibi bilgilere ulaşabilmesi ve bu bilgilerin kullanılmasının işverene önemli zarar verme ihtimali taşıması önemlidir. Ayrıca yasağın süresi, kapsamı ve coğrafi sınırları çalışanın ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürmemelidir.
Örneğin işten ayrılan bir çalışanın aynı sektörde başka bir iş bulması, tek başına her durumda rekabet yasağı ihlali oluşturmaz. Sözleşmedeki yasağın geçerliliği, kapsamı ve çalışanın gerçekleştirdiği faaliyet birlikte incelenmelidir. Ayrıca görevli mahkemenin belirlenmesinde uyuşmazlığın niteliği ve güncel yasal düzenlemeler dikkate alınmalıdır.
Sonuç olarak rekabet yasağı, işverenin ticari menfaatleri ile çalışanın çalışma özgürlüğü arasında denge kurulmasını gerektirir. Bir sözleşmede rekabet yasağı bulunması, çalışanın mesleğini başka bir yerde sürdürmesinin her koşulda yasak olduğu anlamına gelmez.
#İşHukuku #RekabetYasağı #TicaretHukuku #Yargıtay #ÇalışmaÖzgürlüğü #Ekubo
