İşverenler, zaman zaman çalışanlarından ücret, fazla mesai, izin veya diğer işçilik alacaklarını aldıklarına ilişkin belgeler imzalamalarını isteyebilir. Bu belgeler arasında yer alan ibranameler, işçinin belirli alacaklarının ödendiğini veya işvereni bu alacaklardan ibra ettiğini ifade edebilir. Ancak iş ilişkisinin devam ettiği sırada imzalanan her belge, işçinin gelecekteki veya mevcut alacak haklarını ortadan kaldırmaz.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 27 Ocak 2021 tarihli, 2019/4990 Esas ve 2021/2589 Karar sayılı ilamında, işçinin alacaklarına ilişkin ibranamenin hukuki geçerliliği değerlendirilmiştir. Yargıtay, iş ilişkisi devam ederken düzenlenen ibra sözleşmelerinin geçersiz olduğunu vurgulamış, buna karşılık belgede yer alan ödemelerin gerçekten yapılıp yapılmadığının ayrıca araştırılması gerektiğini belirtmiştir.
Türk Borçlar Kanunu'na göre işçinin işverenden olan alacaklarına ilişkin ibra sözleşmesinin geçerli olabilmesi için iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması gerekir. Ayrıca belgenin yazılı olması, ibra konusu alacakların tür ve miktarlarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin eksiksiz biçimde banka aracılığıyla yapılması gibi şartlar bulunmaktadır.
Örneğin halen çalışmakta olan bir işçinin bütün fazla mesai ücretlerini aldığını belirten bir ibranameyi imzalaması, gerçekte ödenmemiş fazla çalışma alacaklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte işveren tarafından gerçekten yapılmış ödemeler varsa, geçersiz ibranameye rağmen bu ödemelerin alacak hesabında dikkate alınması gerekebilir.
Bu nedenle çalışanlar, kendilerine imzalatılan belgelerin içeriğini ve hangi alacaklara ilişkin olduğunu dikkatle incelemelidir. İşverenler açısından da yalnızca bir belge imzalatılması yeterli değildir. İşçilik alacaklarının kanuna uygun biçimde hesaplanması ve ödenmesi gerekir.
Sonuç olarak ibraname, işçinin haklarından koşulsuz biçimde vazgeçmesini sağlayan bir araç değildir. İş hukukunda bir belgenin imzalanmış olması kadar, kanunun aradığı geçerlilik şartlarını taşıması da önemlidir.
#İşHukuku #İbraname #İşçiHakları #Yargıtay #İşçilikAlacakları #Ekubo
