Bir kişi hakkında suç duyurusunda bulunulması, ileri sürülen iddiaların daha sonra doğrulanamaması nedeniyle kendiliğinden iftira suçunu oluşturmaz. Anayasa ile güvence altına alınan hak arama özgürlüğü, kişilerin hukuka aykırı olduğunu düşündükleri fiilleri yetkili makamlara bildirmelerine imkan tanır. Bununla birlikte bu özgürlük, bir başkasına işlemediği bilinen bir suçun isnat edilmesini korumaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 26 Mart 2019 tarihli, 2018/598 Esas ve 2019/256 Karar sayılı ilamı, iftira suçuna ilişkin bir yargılamada maddi uyuşmazlığın yanında bozma sonrası verilen hükmün hukuki niteliğini de ele almaktadır.
Karara konu olayda sanık, bir kişinin hakimler üzerinde baskı kurduğu yönünde iddialarda bulundu. Sanık hakkında iftira suçundan dava açıldı ve ilk derece mahkemesince mahkumiyet kararı verildi. Sanık ile müdafisinin temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesi, iddiaların kanıtlanamamasının tek başına iftira suçunun oluştuğunu göstermeyeceğini belirtti. Sanığın daha önce tanımadığı kişi hakkındaki kanaate dayalı iddialarının hak arama özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle mahkumiyet hükmünü bozdu.
Türk Ceza Kanunu'nun 267. maddesinde düzenlenen iftira suçunun oluşabilmesi için failin, işlemediğini bildiği halde bir kişiye hukuka aykırı fiil isnat etmesi gerekir. İsnadın, ilgili kişi hakkında soruşturma veya kovuşturma başlatılması ya da idari yaptırım uygulanması amacıyla yetkili makamlara yöneltilmesi de suçun unsurları arasındadır. Bu nedenle iftira suçunda yalnızca bildirilen olayın gerçek dışı olması yeterli değildir. Failin isnat ettiği fiilin işlenmediğini bilerek hareket ettiğinin de değerlendirilmesi gerekir.
İlk derece mahkemesi, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin bozma kararına rağmen sanığın cezalandırılması yönünde yeniden hüküm kurdu. Ancak bu kez önceki kararında bulunmayan gerekçelere yer verdi. Mahkeme, sanığın somut delile dayanmadan hareket ettiğini ve başkalarının yönlendirmesiyle ileri sürdüğü iddiaların hak arama özgürlüğünün sınırlarını aştığını değerlendirdi. Böylece önceki mahkumiyet hükmündeki sonuca ulaşmakla birlikte kararın gerekçesini değiştirmiş oldu.
Dosya Yargıtay Ceza Genel Kuruluna geldiğinde öncelikle ilk derece mahkemesinin kararının gerçek bir direnme kararı olup olmadığı incelendi. Ceza Genel Kurulu, bozma sonrasında yeni ve değişik gerekçelerle kurulan hükmün direnme kararı niteliğinde olmadığını belirledi. Önceki hükümde bulunmayan gerekçelerin Özel Daire tarafından incelenmediğine dikkat çekti. Bu nedenle söz konusu hükmün doğrudan Ceza Genel Kurulunca denetlenemeyeceği sonucuna ulaştı ve dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay 9. Ceza Dairesine gönderilmesine karar verdi.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2019/256 Karar sayılı ilamı, iftira suçunun unsurları kadar ceza yargılamasında direnme kararı ile yeni hüküm arasındaki ayrımın da önemini ortaya koymaktadır. Kararda Ceza Genel Kurulu, sanığın iftira suçunu işleyip işlemediği konusunda kesin bir maddi değerlendirme yapmamıştır. Uyuşmazlığı, bozma sonrası verilen kararın niteliği bakımından çözmüştür. Bu nedenle kararın doğrudan iftira suçundan mahkumiyeti onadığı veya beraati kesinleştirdiği şeklinde aktarılması hukuken doğru değildir.
