Bir Deneyden Dünya Çapında Skandala
Bryan Fogel'in başlangıçtaki amacı dünyayı sarsacak bir skandalı ortaya çıkarmak değildi. Aslında çok daha basit ve biraz da tehlikeli bir fikri vardı. Amatör bir bisikletçi olarak performans arttırıcı maddeler kullanacak, doping kontrollerini nasıl aşabileceğini deneyecek ve bütün süreci kameraya kaydedecekti. 2017 yapımı Icarus işte bu kişisel deneyle başlıyor. Fakat Fogel'in açtığı kapının arkasından, modern spor tarihinin en büyük doping skandallarından biri çıkıyor.
Fogel deneyini gerçekleştirebilmek için doping sistemini bilen bir uzmana ihtiyaç duyuyor. Araştırmaları onu Rusya'nın doping karşıtı laboratuvarının başındaki bilim insanlarından Grigory Rodchenkov'a götürüyor. Rodchenkov başlangıçta Fogel'e hangi maddelerin ne zaman kullanılabileceği, vücudun nasıl takip edileceği ve testlerin nasıl çalıştığı konusunda yardımcı oluyor. İkilinin ilişkisi ilerledikçe belgeselin konusu da tamamen değişmeye başlıyor.
Çünkü Rodchenkov yalnızca doping konusunda bilgili bir laboratuvar yöneticisi değildir. Rus spor sisteminin içinde yıllarca bulunmuştur ve bildikleri Fogel'in küçük deneyinden çok daha büyüktür. Rodchenkov, Rus sporcuların doping testlerini geçmesine yardımcı olan sistematik bir program hakkında ayrıntılar anlatmaya başlar. İddialar giderek büyürken Fogel kendisini bir anda spor belgeseli çekmek yerine uluslararası bir skandalın ortasında bulur.
Icarus'un en etkileyici tarafı, seyircinin de yönetmenle birlikte hikayenin büyüklüğünü keşfetmesidir. Filmin ilk bölümünde bisiklet performansı, kan değerleri ve doping testleri konuşulurken bir süre sonra devlet kurumları, olimpiyatlar, gizli operasyonlar ve uluslararası spor kuruluşları hikayenin merkezine yerleşir. Başlangıçta neredeyse eğlenceli görünen deney, giderek gerçek bir gerilim filmine dönüşür.
Rodchenkov'un anlattıkları kamuoyuna ulaşmaya başladığında durum daha da ciddi hale gelir. Artık mesele birkaç sporcunun yasaklı madde kullanıp kullanmadığı değildir. Spor dünyasında başarı, ulusal prestij ve uluslararası rekabetin birbirine karıştığı çok daha büyük bir yapı tartışılmaktadır. Rodchenkov'un güvenliği konusunda endişeler artarken Fogel de yalnızca yönetmen olmaktan çıkarak hikayenin aktif bir parçasına dönüşür.
Belgeselin ortaya koyduğu en önemli sorulardan biri sporun temelindeki güven duygusuyla ilgilidir. Bir atlet saniyenin yüzde biriyle madalya kazanabilir. Bir bisikletçi birkaç saniyelik farkla rakibini geçebilir. Fakat yarışın kurallarına güvenemiyorsak izlediğimiz şey hala gerçek bir yarış mıdır? Icarus, doping meselesini yalnızca yasaklı maddeler üzerinden değil, sporun üzerine kurulduğu adalet fikri üzerinden ele alır.
Film 2018 Akademi Ödülleri'nde En İyi Belgesel Film Oscar'ını kazandı. Ancak Icarus'u özel yapan yalnızca ortaya çıkardığı bilgiler ya da aldığı ödül değil. Belgeselin hikayesi çekimler sırasında yön değiştiriyor. Yönetmen filmin başında nereye gideceğini bilmiyor ve seyirci bunun gerçekleşmesini adım adım izliyor.
Belgeselin adı da bu noktada anlam kazanıyor. Yunan mitolojisindeki Ikarus, kendisine yapılan kanatlarla gökyüzüne yükselir ancak güneşe fazla yaklaşınca kanatlarını tutan balmumu erir ve düşer. Başarı uğruna sınırların aşılması, yükselme arzusu ve sonunda gelen çöküş düşünüldüğünde bundan daha uygun bir isim bulmak zor. Icarus'u izlemeye başladığınızda doping hakkında bir belgesel izlediğinizi sanabilirsiniz. Bittiğinde ise aklınızda çok daha büyük bir soru kalır: Kazanmak her şey haline geldiğinde insanlar gerçeği ne kadar değiştirmeye razı olabilir?
Yıl: 2017
Yönetmen: Bryan Fogel
Tür: Spor, araştırma, gerçek olaylar
Öne çıkan başarı: En İyi Belgesel Film Oscar'ı
Etiketler: #Icarus #Belgesel #Doping #Spor #Olimpiyatlar #GerçekHikaye #Ekubo
