Bunu doğrulayan bilimsel bir kural yok, ama bu söz tamamen uydurma da sayılmaz daha çok halk arasında gözleme dayalı olarak oluşmuş, fizyolojiyle kısmen örtüşen bir inanış gibi düşünülebilir. Hıçkırık dediğimiz şey aslında diyafram kasının istemsiz kasılması ve ardından ses tellerinin ani kapanmasıyla oluşur ve bu refleks, özellikle vagus siniri ile frenik sinirin uyarılmasıyla tetiklenir, yani mide, boğaz, yemek borusu ve hatta ağızda olan bitenler bu sistemi çok kolay etkileyebilir.
İlk defa yenen bir yiyecek söz konusu olduğunda, özellikle tadı çok farklıysa, beklenmedik derecede ekşi, acı, baharatlı, yoğun ya da alışılmadık bir dokuya sahipse, vücut bunu tanıdık bir uyaran gibi değil, ani bir değişiklik olarak algılar ve bu sırada mide asidi salınımı, yutma refleksi ve sinir uyarıları eş zamanlı olarak biraz kaotik çalışabilir. İşte bu düzensizlik bazı insanlarda hıçkırıkla sonuçlanabilir.
Burada önemli nokta, hiç yememiş olmak değil, bedenin beklemediği bir uyaranla karşılaşmasıdır. Bu yüzden bazı insanlar ilk defa çok soğuk bir şey içtiğinde, çok sıcak çorba yuttuğunda, ani bir şekilde büyük lokma aldığında ya da hızla yerken de hıçkırabilir, yani bu durum sadece yeni yiyeceklere özgü değildir ama yeni yiyecekler bu ihtimali artırabilir. Dolayısıyla hiç yemediğin bir şeyi ilk defa yediğinde hıçkırırsın, cümlesi bilimsel bir yasa değildir, daha doğrusu alışılmadık tatlar ve beklenmedik yeme deneyimleri, bazı insanlarda hıçkırık refleksini tetikleyebilir.
İnsanlar bir durumu birkaç kez yaşar, bunu fark eder, sonra da sebep–sonuç ilişkisini biraz sadeleştirip kesin bir kural gibi anlatır yani bu cümle, tıpkı çok gülen çok ağlar gibi, biyolojik bir zorunluluktan çok, insan bedeninin öngörülemezliğini anlatan bir halk ifadesidir.
