Bazı insanlar güneşli bir sabah gördüğünde canlanır, bazılarıysa gökyüzü griye döndüğünde kendisini daha iyi hisseder. Yağmurun cama vuruşu, karın şehri sessizleştirmesi ya da sisin bildiğimiz sokakları belirsizleştirmesi onlarda başkalarının hissetmediği bir huzur uyandırabilir. Bu durumların bazılarını anlatmak için kullanılan özel kelimeler de vardır. Ancak bu sözcükler çoğunlukla psikolojide kabul edilmiş kişilik sınıfları değildir. Daha çok belirli doğa olaylarına duyulan sevgiyi ve insanın onlarla kurduğu duygusal ilişkiyi anlatan kavramlardır. İlginç olan ise yağmuru, karı ve sisi sevmenin yalnızca hava durumuyla ilgili olmamasıdır. Bazen insan dışarıdaki havada kendi iç dünyasına benzeyen bir şey bulur.
Yağmuru Sevenler: Pluviophile
Yağmura özel bir yakınlık duyan kişiler için internette ve popüler kullanımda pluviophile sözcüğü kullanılır. Latince yağmur anlamındaki pluvia ile sevme eğilimini ifade eden -phile birleşiminden türetilmiştir. Yağmuru seven biri için yağış çoğu zaman kötü hava anlamına gelmez. Camdaki damlaların sesi, ıslak toprağın kokusu, sokakların boşalması ve gökyüzünün koyulaşması huzur verici olabilir. Başkalarının kasvet olarak gördüğü manzara, onun için dünyanın sesinin biraz kısılmasıdır.
Belki de yağmurun çekiciliği burada saklıdır. Yağmur yağarken hayat dışarıda devam eder fakat biraz yavaşlamış gibidir. Evde kalmanın bir bahanesi vardır, insanın sürekli bir yere yetişmesi gerekmiyormuş hissi doğar. Pencerenin önünde oturmak, düşünmek, okumak ya da hiçbir şey yapmamak daha doğal gelir. Bu yüzden yağmuru seven insanı otomatik olarak hüzünlü veya içine kapanık biri olarak tanımlamak doğru olmaz. Bazen sevilen şey hüzün değil, hüznün bile acele etmeden yaşanabildiği bir atmosferdir.
Yağmur aynı zamanda geçmişi çağırmaya yatkındır. Bir koku, bir sokak lambasının ıslak asfalttaki yansıması ya da cama vuran damlalar yıllar önce yaşanmış bir anıyı beklenmedik biçimde geri getirebilir. Bu nedenle yağmur sevgisinin içinde huzur kadar nostalji de bulunabilir. İnsan bazen yağmuru değil, yağmur yağarken dönüştüğü kişiyi sever.
Karı Sevenler: Chionophile
Kar sevgisini anlatmak için chionophile sözcüğü kullanılır. Kökeni Yunancada kar anlamına gelen chion sözcüğüne dayanır. Terim farklı bağlamlarda kullanılabilse de popüler dilde karı ve karlı ortamları seven kişiyi anlatmak için karşımıza çıkar. Fakat kar sevgisini yalnızca beyaz manzaraların güzelliğine indirgemek eksik kalır. Karın insan üzerindeki en güçlü etkilerinden biri, tanıdığımız dünyayı birkaç saat içerisinde değiştirebilmesidir.
Kar yağdığında şehir aynı şehir olduğu halde başka bir yere dönüşür. Çatılar, arabalar, ağaçlar ve kaldırımlar aynı beyazlığın altında birleşir. Kusurlar kapanır, ayrıntılar azalır. Üstelik karın yapısı çevredeki bazı sesleri emebildiği için karlı bir ortam gerçekten daha sessiz hissedilebilir. Belki de karı seven insanın aradığı şey tam olarak budur: dünyanın bir süreliğine sadeleşmesi. Günlük hayatın karmaşası beyaz bir örtünün altında kaybolur ve tanıdık bir sokak bile yeniden keşfedilecek bir yere dönüşür.
Karın başka bir duygusu daha vardır: başlangıç. Gece boyunca yağan karın ardından sabah dışarı bakıldığında üzerinde henüz ayak izi bulunmayan beyaz bir yüzey görmek, insanda her şeyin yeniden başlayabileceği hissini uyandırabilir. Elbette karı seven herkes aynı psikolojik özelliklere sahip değildir. Fakat karın yarattığı sessizlik, temizlik ve geçicilik hissi bazı insanlar için güçlü bir duygusal sığınak olabilir. Çünkü kar dünyayı sonsuza kadar değiştirmez. Bir süreliğine üzerini örter ve sonra çekilir.
Sisi Sevenler: Nebulophile
Sis sevgisi için popüler kültürde kullanılan kelimelerden biri nebulophiledır. Latince nebula, sis veya bulut anlamına gelir. Bu sözcük de klinik ya da bilimsel bir kişilik kategorisi olmaktan çok, sisli havalara güçlü bir estetik ve duygusal yakınlığı anlatan modern bir ifadedir. Yağmurun sesi, karın beyazlığı vardır. Sisin gücü ise başka bir yerde bulunur: göstermemesinde.
Sis tanıdığımız dünyanın bir bölümünü bizden saklar. Her gün yürüdüğümüz yolun sonunu göremeyiz, uzaktaki binalar silinir, ağaçların yalnızca gölgeleri kalır. İnsan zihni eksik bırakılan görüntüyü tamamlamaya başladığı için sis hem huzurlu hem de gizemli gelebilir. Her şeyin açık, görünür ve açıklanmış olduğu bir dünyada sis, insana küçük bir bilinmezlik alanı bırakır. Belki de onu sevenlerin çekildiği şey karanlık değil, belirsizliğin güzelliğidir.
Sisli bir manzarada dünya küçülür. Uzaklar ortadan kalkınca insan yalnızca birkaç metre çevresine dikkat etmeye başlar. Bu durum garip biçimde sakinleştirici olabilir. Geleceğin tamamını görmek zorunda değilmişiz gibi yalnızca önümüzdeki birkaç adım görünür. Sis bu yüzden güçlü bir metafora dönüşür: Hayatta da çoğu zaman yolun sonunu göremeyiz ama yürümeye devam ederiz. Sis seven insan belki bilinmeyeni sevdiği için değil, her şeyin bilinmek zorunda olmadığı fikrinde huzur bulduğu için o manzaraya bakmak ister.
Yağmur, kar ve sis birbirinden farklı görünse de üçünün ortak bir özelliği vardır: Dünyanın alışılmış görüntüsünü değiştirirler. Yağmur dünyayı yavaşlatır, kar sadeleştirir, sis ise bir kısmını saklar. Belki bazı insanların bu havalara duyduğu yakınlığın ardında da tam olarak bu vardır. İnsan bazen güzel havayı değil, kendi iç dünyasının sesini daha rahat duyabildiği havayı sever.
#Pluviophile #Chionophile #Nebulophile #Yağmur #Kar #Sis #Psikoloji #İnsan #Doğa #Ekubo
