Ceza yargılamasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilirken sanığın kişisel durumu, yeniden suç işleyip işlemeyeceğine ilişkin değerlendirme ve kanunda öngörülen diğer koşullar dikkate alınır. Ancak hakaret gibi doğrudan maddi zarar doğurmayan suçlarda, sanığın mağdurdan özür dilememesi nedeniyle bu kurumdan yararlandırılmaması ayrı bir hukuki tartışma konusudur. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 5 Şubat 2013 tarihli, 2012/1264 Esas ve 2013/42 Karar sayılı ilamı, özür dilemenin hükmün açıklanmasının geri bırakılması bakımından zorunlu bir koşul olup olmadığını incelemektedir.
Karara konu olayda sanık, daha önce tanıdığı mağduru takip ederek rahatsız etti. Mağdurla karşılaştığında kendisini birlikte gitmeye davet etti ve şikayet edileceğini öğrenince hakaret içerikli sözler kullandı. Olay nedeniyle sanık hakkında birden fazla suçtan yargılama yapıldı. İlk derece mahkemesi, hakaret suçundan mahkumiyet hükmü kurdu ancak sanığın mağdurdan özür dilememesini gerekçe göstererek hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verdi.
Mahkemenin değerlendirmesine göre hakaret suçu mağdur üzerinde manevi zarar meydana getirmekteydi. Bu nedenle sanığın özür dilemesi veya pişmanlığını göstermesi, zararın giderilmesi bakımından gerekli görülmüştü. Sanık ise yargılama boyunca eylemi kabul etmedi ve mağdurdan özür dilemedi. İlk derece mahkemesi, bu tutumu hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmasına engel saydı. Uyuşmazlık, manevi zararın giderilmesinin kanuni koşullar arasında bulunup bulunmadığı noktasında yoğunlaştı.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunda, suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın giderilmesi belirli koşullar arasında yer almaktadır. Ancak Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bu düzenlemede sözü edilen zararın maddi zarar olduğunu vurguladı. Hakaret suçunun somut olayda doğrudan maddi zarar meydana getirmediğini belirtti. Bu nedenle sanığın özür dilememesi, maddi zararı giderme koşulunun yerine getirilmemesi olarak kabul edilemezdi.
Ceza Genel Kurulu, uzlaştırma ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının farklı hukuki kurumlar olduğunu da açıkladı. Sanığın uzlaşmayı kabul etmemesi veya uzlaşmanın gerçekleşmemesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşullarının ayrıca değerlendirilmesine engel değildir. Yüksek Mahkeme, sanığın özür dilemediği gerekçesiyle bu kurumun uygulanmamasını hukuka aykırı buldu. İlk derece mahkemesinin direnme hükmünü bozarak kanunda öngörülen koşullar çerçevesinde yeniden değerlendirme yapılması gerektiğini ortaya koydu.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2013/42 Karar sayılı ilamı, hakaret suçunda özür dilemenin hükmün açıklanmasının geri bırakılması için bağımsız ve zorunlu bir kanuni koşul olarak kabul edilemeyeceğini göstermektedir. Bununla birlikte karar, 2013 yılında yürürlükte bulunan mevzuat kapsamında verilmiştir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumuna ilişkin sonraki kanuni değişiklikler ve anayasal yargı kararları nedeniyle güncel uygulama ayrıca incelenmelidir. Kararın temel hukuki sonucu, sanığın özür dilememesinin tek başına maddi zararı giderme koşulunun yerine getirilmediği anlamına gelmemesidir.
