İş hayatında fazla mesai, birçok sektörde olağan bir uygulama haline gelmiş olsa da çalışanların günlük çalışma süreleri sınırsız değildir. İşverenin fazla mesai ücreti ödemesi veya işçinin fazla çalışmaya onay vermesi, kanunun belirlediği çalışma sınırlarının aşılabileceği anlamına gelmez. Özellikle günlük çalışma süresinin 11 saati geçmesi, işçinin sağlığını ve dinlenme hakkını ilgilendiren önemli bir hukuki sorundur.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 24 Eylül 2019 tarihli, 2016/19041 Esas ve 2019/17119 Karar sayılı ilamında, günlük çalışma süresi 11 saati aşan bir işçinin iş sözleşmesini sona erdirmesi değerlendirilmiştir. İşveren, fazla mesai ücretlerinin ödendiğini ileri sürmüş, işçi ise çalışma sürelerinin kanuni sınırları aştığını belirtmiştir.
Yargıtay, fazla çalışma ücretlerinin ödenmiş olmasının günlük azami çalışma süresinin aşılmasını hukuka uygun hale getirmeyeceğini kabul etmiştir. İşçinin fazla mesaiye onay vermesi de günlük 11 saatin üzerinde çalıştırılmasına sınırsız bir izin oluşturmaz. Kararda bu tür çalışmalar yasak çalışma kapsamında değerlendirilmiş ve somut olayda işçinin haklı fesih hakkı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Burada yıllık fazla mesai sınırı ile günlük çalışma sınırının birbirinden ayrılması gerekir. Yargıtay, yıllık 270 saatlik fazla çalışma sınırının aşılmasının tek başına aynı hukuki sonucu doğurmayacağını, ancak günlük 11 saati aşan çalışmaların farklı değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca günlük sürenin hesaplanmasında ara dinlenmeleri ve fiilen çalışılan zaman dikkate alınmalıdır.
Örneğin sabah işe başlayıp gece geç saatlere kadar çalışan bir işçinin işyerinde geçirdiği toplam süre ile hukuken çalışma süresi sayılan zaman aynı olmayabilir. Bununla birlikte fiili çalışma süresi günlük sınırı aşıyorsa işçinin bu duruma karşı yasal hakları gündeme gelebilir. İşverenin iş organizasyonunu kanuni çalışma sürelerine uygun kurması gerekir.
Sonuç olarak fazla mesai ücreti ödenmesi, çalışanların sağlık ve dinlenme haklarını ortadan kaldırmaz. Günlük çalışma sınırının ihlal edilmesi, somut koşullara göre işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdirme ve kıdem tazminatı talep etme imkanı sağlayabilir. Çalışma hayatında ücret kadar çalışma süresinin insan sağlığına uygun olması da hukuki bir zorunluluktur.
#İşHukuku #FazlaMesai #ÇalışmaSaatleri #KıdemTazminatı #Yargıtay #İşçiHakları #Ekubo
