Bir Hata Yapma Hakkınızın Olmadığı 900 Metre
Bir dağın tepesine tırmanmak zaten yeterince ürkütücüyken bunu ip olmadan yapmayı düşünün. Ne güvenlik kemeri var ne sizi tutacak bir halat ne de hata yaptığınızda ikinci bir şans. Free Solo, profesyonel tırmanıcı Alex Honnold'un Yosemite Ulusal Parkı'ndaki yaklaşık 900 metrelik El Capitan kaya duvarını hiçbir güvenlik ekipmanı kullanmadan tırmanma hazırlığını ve girişimini anlatıyor. Jimmy Chin ve Elizabeth Chai Vasarhelyi'nin yönettiği 2018 yapımı belgeselin gerilimi tam da buradan doğuyor. İzlediğiniz şey kurgu değil ve kameranın önündeki insanın yapacağı küçük bir hata gerçekten ölüm anlamına gelebilir.
Honnold'u ilginç yapan yalnızca fiziksel yeteneği değildir. Belgesel onun zihninin içine girmeye çalışır. Korkuyla ilişkisini, yıllarca süren hazırlığını, kayaya karşı geliştirdiği neredeyse matematiksel yaklaşımı ve sıradan insanların kabul etmekte zorlanacağı risk anlayışını inceler. Honnold rotanın her hareketini tekrar tekrar çalışır. Hangi noktada hangi ayağını koyacağını, hangi çıkıntıyı hangi eliyle tutacağını ve vücudunun ağırlığını nereye aktaracağını ezberler. Çünkü free solo tırmanışında küçük bir tereddüt bile kabul edilebilir değildir.
Belgeselin başka bir gerilimi daha vardır: Kamerayı tutan insanlar. Jimmy Chin ve ekibi arkadaşlarının hayatının en tehlikeli girişimini kaydetmektedir. Fakat kameranın varlığının Honnold'un dikkatini dağıtması ihtimali bile başlı başına etik bir sorun yaratır. Bir belgesel ekibi, görüntülemeye çalıştığı olayın sonucunu değiştirebilir mi? Arkadaşınız yüzlerce metre yüksekte hiçbir güvenlik ekipmanı olmadan ilerlerken objektiften bakmaya devam edebilir misiniz? Free Solo bu nedenle yalnızca tırmanışı değil, onu filme çekmenin ağırlığını da izleyiciye hissettirir.
Sonunda kamera El Capitan'ın devasa yüzeyinde küçücük kalan bir insanı gösterdiğinde ölçek duygusu değişir. Kaya neredeyse bütün ekranı kaplarken Honnold küçük bir noktaya dönüşür. İşte o an belgeselin neden bu kadar etkileyici olduğu anlaşılır. İnsan bedeni son derece kırılgandır ama insan zihni bazen bu kırılganlığın izin verdiğinin çok ötesine gitmeye çalışır.
Free Solo, 2019 Akademi Ödülleri'nde En İyi Belgesel Film Oscar'ını kazandı. Fakat onu unutulmaz yapan ödülü değil. Film bittikten sonra Honnold'un tırmanışından çok kendi sınırlarınızı düşünmeye başlıyorsunuz. Çünkü Free Solo aslında dağa tırmanmanın ötesinde bir sorunun peşinde: Bir insan hayalini gerçekleştirmek için ne kadar risk almaya razı olabilir?
Yıl: 2018
Yönetmenler: Elizabeth Chai Vasarhelyi, Jimmy Chin
Tür: Macera, spor, psikoloji
Öne çıkan ödül: En İyi Belgesel Film Oscar'ı
Etiketler: #FreeSolo #AlexHonnold #Belgesel #Tırmanış #Macera #İnsanSınırları #Ekubo
